ΙΣΩΣ ΔΕΝ ΗΜΑΣΤΑΝ ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ…

opabinia

του Έρικ Σμυρναίου

 

Η σύγχρονη επιστήμη έχει ανατρέψει ολοκληρωτικά την εικόνα που είχε παλιά η ανθρωπότητα για το σύμπαν και τη θέση της μέσα σε αυτό. Κατάφερε να διαλύσει τις αυτοκαταξιωτικές και τις καθησυχαστικές παρωπίδες αιώνων αποδεικνύοντας ότι σε αντίθεση με τις διδαχές πολλών θρησκευτικών δογμάτων, που δεν δίσταζαν να εξοντώνουν όσους αμφισβητούσαν τις διδαχές τους, το σύμπαν δεν έχει δημιουργηθεί για χάρη μας μέσα σε έξι μέρες ως προϊόν της βούλησης κάποιου πανίσχυρου θεού, ούτε είμαστε η «κορωνίδα της δημιουργίας.» Επίσης, μάθαμε ότι είναι πανάρχαιο και απέραντο, περισσότερο από όσο θα μπορούσαμε ποτέ να φανταστούμε. Τα αστέρια οι πλανήτες η Σελήνη και ο ήλιος δεν περιστρέφονται  γύρω από τη Γη και αποτελούν το    απειροελάχιστο συστατικό μιας μεγαλειώδους δομής που υπήρξε και θα υπάρχει για ασύλληπτα μεγάλα χρονικά διαστήματα.  

 

Έτσι λοιπόν οι περισσότεροι μορφωμένοι άνθρωποι της εποχής μας αποδέχονται τη θεωρία ότι η ζωή εμφανίστηκε ως φαινόμενο και άνθισε πάνω στη Γη σύμφωνα με κάποια κοσμική διαδικασία η οποία υπαγορεύει μια γραμμική ανάπτυξη από απλές σε όλο και πιο περίπλοκες μορφές. Η παραπάνω διαδικασία ξεκίνησε με την εμφάνιση των πρώτων μονοκύτταρων οργανισμών, πριν από 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια περίπου. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, εκείνοι οι πρώτοι μονοκύτταροι οργανισμοί πλημμύρισαν την αρχέγονη ατμόσφαιρα  του πλανήτη μας με οξυγόνο το οποίο σταδιακά αυξήθηκε, έως ότου επέτρεψε τη δημιουργία πολυκύτταρων όντων που έγιναν όλο και πιο σύνθετα και εξαπλώθηκαν σε όλες τις θάλασσες. Αυτή η περίοδος της εκρηκτικής ανάπτυξης και εξάπλωσης της ζωής ονομάζεται Κάμβρια Περίοδος. Τα φυτά κατέκτησαν την ξηρά και μετά ακολούθησαν τα ζώα τα οποία εξελίχθηκαν στις σημερινές τους μορφές. Το ύστατο δε εξελικτικό επίτευγμα αυτής της μακροχρόνιας και αργής διαδικασίας είναι ο σημερινός homo sapiens.   

 

Ωστόσο, κάποια πρόσφατα ευρήματα, τείνουν να ανατρέψουν αυτή την μονοδιάστατη, και αρκετά κολακευτική για το είδος μας, πεποίθηση. Σύμφωνα με ορισμένα δεδομένα που κατάφεραν να συλλέξουν παλαιοντολόγοι και γεωλόγοι, σύνθετες μορφές ζωής και λειτουργικά οικοσυστήματα μπορεί να γεννήθηκαν και να χάθηκαν από την επιφάνεια του πλανήτη μας πολλά εκατομμύρια χρόνια προτού γεννηθούν οι πρώτοι μονοκύτταροι οργανισμοί που λειτούργησαν ως οι βιολογικοί προπάτορές μας και τη κληρονομιά των οποίων φέρουμε ακόμα μέσα στα σώματά μας. Αυτό σημαίνει ότι πριν από δισεκατομμύρια χρόνια είναι πολύ πιθανό να ζούσαν στη Γη πολυσύνθετοι και εξελιγμένοι οργανισμοί που δεν είχαν καμία βιολογική ομοιότητα με τα σύγχρονα ζώα και φυτά. Αυτή η ανακάλυψη είναι συνταρακτική και οι προεκτάσεις της έχουν τεράστια σημασία γιατί ανατρέπουν πλήρως την εικόνα που είχαμε μέχρι τώρα για την ιστορία της ζωής πάνω στη Γη.

 

Σύμφωνα με τις συμβατικές επιστημονικές θεωρίες, πριν από 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν ο πλανήτης μας ήταν ακόμα σχετικά καινούργιος, δυο από τα τρία βασίλεια της ζωής που αναγνωρίζουμε σήμερα, τα βακτήρια και τα «Αρχαία» δηλαδή τα  αρχαιοβακτήρια,  κολυμπούσαν αμέριμνα στις ζεστές θάλασσες εκείνων των καιρών. Πιστεύεται ότι αυτοί οι απλοί μονοκύτταροι οργανισμοί επιβίωσαν για δισεκατομμύρια χρόνια ανενόχλητοι έως ότου το τρίτο βασίλειο της ζωής, οι ευκαριωτικοί οργανισμοί, δηλαδή τα κύτταρα που διαθέτουν πλήρως σχηματισμένο πυρήνα, έκαναν την εμφάνισή τους. Από τα ευκάρια κύτταρα προέρχονται όλα τα πολυκύτταρα όντα που κατακλύζουν τον πλανήτη μας, οι μύκητες,  φυτά, τα ζώα και εμείς οι άνθρωποι. Η αλήθεια είναι ότι το πώς ακριβώς εμφανίστηκαν τα ευκάρια  παραμένει ασαφές. Σύμφωνα ωστόσο με την πιο κοινά αποδεκτή θεωρία, κάποια στιγμή κάποιο αρχαιοβακτήριο κατάπιε ένα βακτηριακό κύτταρο και από τότε οι δυο οργανισμοί  ανέπτυξαν μια συμβιωτική σχέση που τους επέτρεψε να συνυπάρξουν αρμονικά και να μετατραπούν σε ένα πιο περίπλοκο ον. Τελικά, τα βακτήρια μετατράπηκαν στα μιτοχόνδρια που βλέπουμε σήμερα στα εσωτερικά των κυττάρων μας. Οι επιστήμονες αποδέχονται ότι αυτό το εξελικτικό άλμα θα μπορούσε να έχει συμβεί μονάχα σ’ ένα περιβάλλον όπου το οξυγόνο ήταν αρκετά άφθονο, στο νερό και στην ατμόσφαιρα. Γνωρίζουμε ότι το ποσοστό του οξυγόνου αυξανόταν σταδιακά εξαιτίας της δραστηριότητας των κυανοβακτηρίων αλλά ξέρουμε επίσης ότι μόνο πριν από 1,6 δισεκατομμύρια χρόνια είχε γίνει τόσο πυκνό ώστε να μπορεί να υποστηρίξει περίπλοκες μορφές ζωής. Η μάλλον, έτσι νομίζαμε μέχρι σήμερα.

 

Μια γεωλογική έρευνα που διεξήγαγαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Washington το 2017 είχε ως αποτέλεσμα να βρεθούν ενδείξεις ότι σε αντίθεση με τις μέχρι τώρα πεποιθήσεις μας, εμφανίστηκε ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό οξυγόνου στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας πριν από 2,4 με 2 δισεκατομμύρια χρόνια ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια αργότερα εξαφανίστηκε και πάλι, για κάποιο μυστηριώδη λόγο. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα απαραίτητα συστατικά για την εκρηκτική ανάπτυξη της ζωής ήταν παρόντα πολύ χρόνο προτού τα πρώτα είδη των ευκαριωτικών οργανισμών αρχίσουν να σχηματίζονται. Υπήρχαν αρκετές ποσότητες οξυγόνου στο περιβάλλον για να επιτρέψουν την εξέλιξη περίπλοκων κυττάρων τα οποία θα επηρέαζαν το περιβάλλον τους, προτού εμφανιστούν τα πρώτα γνωστά απολιθώματα. Η παραπάνω έρευνα έδειξε ότι υπήρξε μια πρώιμη εκρηκτική αύξηση του ποσοστού του οξυγόνου στην γήινη ατμόσφαιρα για μια χρονική περίοδο 250 εκατομμυρίων ετών που τελικά κατέρρευσε και μάλλον οδήγησε στον αφανισμό κάθε σύνθετης μορφή ζωής που ίσως είχε προλάβει να κάνει την εμφάνισή της. Για να τεκμηριώσουν την παραπάνω ανακάλυψη, οι επιστήμονες ανέλυσαν τα ίχνη ενός χημικού στοιχείου, του Σεληνίου, που βρέθηκε εγκλωβισμένο μέσα σε εναποθέσεις ιζηματικού σχιστόλιθου ηλικίας 2.4 με 2 δισεκατομμυρίου ετών. Έψαχναν να βρουν αν το σελήνιο είχε αλλοιωθεί από την ύπαρξη οξυγόνου, δηλαδή αν είχε υποστεί οξείδωση, μια χημική αντίδραση που αλλάζει τα ποσοστά των ισοτόπων του σεληνίου που βρίσκονται μέσα στους εν λόγω βράχους. Σύμφωνα με τα ευρήματα τους, το Σελήνιο εκείνης της μακρινής χρονικής περιόδου είχε υποστεί ποσοστά οξείδωσης που θα μπορούσαν να έχουν προκληθεί μονάχα σ’ ένα περιβάλλον πλούσιο σε οξυγόνο. Το ερώτημα που προκύπτει  είναι, τι προκάλεσε την αύξηση του οξυγόνου στην ατμόσφαιρα και τι το έκανε να εξαλειφθεί και πάλι. Αυτή τη στιγμή δεν γνωρίζουμε τι συνέβη πραγματικά, ούτε γιατί εμφανίστηκαν εκείνα τα υψηλά ποσοστά οξυγόνου, ούτε γιατί χάθηκαν. Η εμφάνισή τους ωστόσο θα μπορούσε να οφείλεται στη δραστηριότητα μικροσκοπικών οργανισμών όπως τα πολύ μεταγενέστερα κυανοβακτήρια. Μπορούμε να υποθέσουμε επίσης με αρκετή βεβαιότητα, και με βάση αυτά που γνωρίζουμε από την μεταγενέστερη επανεμφάνιση της ζωής, ότι μια χρονική περίοδος 250 εκατομμύριων ετών, είναι πολύ σύντομη για να επιτρέψει την εμφάνιση και την εξέλιξη ιδιαίτερα περίπλοκων όντων.

 

Η παραπάνω ανακάλυψη δεν παύει να είναι συνταρακτική. Ίσως να αποδεικνύει  ότι η ζωή είναι ένα εντελώς τυχαίο γεγονός που δεν καταφέρνει πάντα να διαιωνιστεί μέσα σ’ ένα απέραντο πανάρχαιο και παντελώς αδιάφορο σύμπαν. Ίσως να είμαστε το τελικό αποτέλεσμα μιας σειράς αποτυχημένων ενάρξεων που κατέληξαν σε αποτυχία έως ότου, εξαιτίας κάποιου ευνοϊκού συνδυασμού κοσμικών παραγόντων, να δημιουργηθήκαμε και να εξελιχθήκαμε μέχρι τη σημερινή μας μορφή σ’ ένα περιβάλλον σχετικής-μέχρι στιγμής-σταθερότητας.

 

Δεν αποκλείεται σε κάποιους άλλους πλανήτες, όπως για παράδειγμα στον πλανήτη Άρης, ο οποίος γνωρίζουμε πλέον ότι σε κάποια πρώιμη περίοδο της ιστορίας του ήταν ένας κόσμος φιλόξενος και ζεστός, με τεράστιες ποσότητες νερού σε υγρή μορφή στην επιφάνεια του, να κατάφεραν να αναπτυχθούν κάποιες μορφές πρωτόγονης ζωής που να έσβησαν αργότερα εξαιτίας της σταδιακής του αποξήρανσης. Ίσως μάλιστα οι δυο πλανήτες, η Γη και ο Άρης να ακολούθησαν μια παράλληλη εξελικτική πορεία και αυτό που σκότωσε τη ζωή στον Άρη να προκάλεσε μια αντίστοιχη, αν και όχι το ίδιο μοιραία, καταστροφή πάνω στη Γη.

 

Ίσως πάλι να αναδύεται μπροστά μας μια επιπλέον, ακόμα πιο συναρπαστική πιθανότητα. Μπορεί οι αρχέγονοι εκείνοι πρωτοπόροι, οι πρωτόγονοι θεμελιωτές ενός αρχαίου οικοσυστήματος που έμελλε να πεθάνει, να μην χάθηκαν εντελώς. Ίσως σε κάποια κοιλότητα βαθιά μέσα στη Γη, ή στις αβύσσους κάποιου ωκεανού, εκεί όπου ενδεχομένως το καταστροφικό αίτιο που τους νίκησε να μην κατάφερε να εισχωρήσει, να επιβιώνουν ακόμα και να εξελίσσονται ακολουθώντας τα δικά τους ιδιαίτερα μονοπάτια. Και ίσως, κάποια μέρα, να καταφέρουμε να συναντηθούμε μαζί τους.  

 

Ερικ Σμυρναίος

 

04/01/18

 

 

 

Πηγές:

 

 

 

http://www.sciencealert.com/complexlifecouldhaveexistedonearthatleastoncebefore

 

 

 

https://futurism.com/earthmayhavehostedcomplexlifemuchearlierthanwethought/

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s