ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

mars-colony

Το Αρχιπέλαγος Γκαλαπάγκος βρίσκεται περίπου 1000 χιλιόμετρα μακριά από την ακτή του Εκουαδόρ στην Νότια Αμερική. Εκεί βρίσκουμε εκατοντάδες νησιά ηφαιστειακήs προέλευσηs, που κατανέμονται εκατέρωθεν τηs γραμμήs του Ισημερινού.

Τα νησιά έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την Βιολογία, καθώς αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα, με ανάλογα μοναδική βιοποικιλότητα. Τέτοια που, βοήθησαν τον Δαρβίνο, ο οποίοs και τα επισκέφθηκε γύρω στο 1835, να θεμελιώσει την Θεωρία τηs Εξέλιξης.
H γεωγραφική απομόνωση μεταξύ των νησιών τον προβλημάτισε, καθώς σχεδόν κάθε νησί, είχε και τα δικά του μοναδικά ενδημικά είδη, που είχαν όμως πάρα πολύ στενή συγγένεια μεταξύ τους. Τα είδη εξελίχθηκαν και προσαρμόστηκαν στις συνθήκες του κάθε νησιού, εμφανίζοντας μικρέs αποκλίσεις. Η απομόνωση μεταξύ των νησιών, τα κατέστησε κυριολεκτικά φυσικά εργαστήρια μελέτης. Περισσότερα από 20 είδη, ή καλύτερα υποείδη ιγκουάνα, όπως το εικονιζόμενο, αναπτύχθηκαν με βάση τις ξεχωριστές και ιδιαίτερες συνθήκες του ενδιαιτήματος τους. Ο μηχανισμός της Εξέλιξης, αυτός που ρυθμίζει το πώς θα ανταπεξέλθει ο κάθε οργανισμός στις ιδιαίτερες απαιτήσεις του περιβάλλοντος του, εκφράστηκε σε αυτή την περίπτωση σε όλο του το μεγαλείο. Τα ειδή ή υποείδη όχι μόνο των ιγκουάνα, άλλα και όλων σχεδόν των κατοίκων αυτών των νησιών, απαντώνται σε αυτά και μόνο τα νησιά και πουθενά αλλού. Ένα ζωντανό, φυσικό βιολογικό εργαστήριο κατά μια έννοια.

igyuana

Ειδογένεση
Τα νησιά Γκαλαπάγκος είναι κατά μια έννοια μια μικρογραφία της διαδικασίας που συντελείται εδώ και δισεκατομμύρια χρόνια στον πλανήτη μας. Εδώ και περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια χρόνια, αμέτρητα είδη έχουν εξελιχθεί με γνώμονα την βέλτιστη προσαρμογή τους στο περιβάλλον στο οποίο διαβιούν. Οι ιδιαίτερες συνθήκες, δίνουν υπόσταση σε ιδιαίτερα γνωρίσματα. Για παράδειγμα οι σκορπιοί της ερήμου παρουσιάζουν μικρές εξελικτικές διαφοροποιήσεις από τους αντίστοιχους που βρίσκουμε σε άλλα μέρη του πλανήτη, ως αντίβαρο των πολύ δυσμενών συνθηκών που εκεί επικρατούν. Παραμένουν φυσικά στην ουσία το ίδιο είδος, άλλα το κάθε παρακλάδι τους, μπορεί να θεωρηθεί και ως υποείδος. Αυτή η διαδικασία παραγωγής νέων διακριτών πληθυσμών καλείται στην Βιολογία ως Ειδογένεση ( speciation ), και αποτελεί ένα από τα καλύτερα και συνηθέστερα όπλα στην φαρέτρα της Εξέλιξης. Η διαδικασία δεν είναι άγνωστη και στο δικό μας είδος. Στην πορεία της εξέλιξης είχαμε πολλά και πολλές φορές συνυπάρχοντα ανθρώπινα ή προανθρώπινα είδη. Η Εξέλιξη βέβαια είναι μια συνεχής και δυναμική διαδικασία που αφορά κάθε ζωντανό οργανισμό, φυσικά και εμάς. Μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδοχή όμως αυτής της λειτουργίας θα αναλυθεί αμέσως παρακάτω.
Οι άνθρωποι του Διαστήματος
Μπορεί για πολλούς και διάφορους λόγους το διαστημικό όνειρο να έχει στην ουσία κολλήσει σε σχέδια επί χάρτου και μεγαλόστομες εξαγγελίες με αμφίβολο ορίζοντα υλοποίησης. Αν κανείς εξαιρέσει κάποιες πολύ επιτυχημένες μη επανδρωμένες αποστολές, η τελευταία πραγματικά μεγάλη εξέλιξη, η ανθρώπινη παρουσία δηλαδή σε άλλο σώμα του Ηλιακού μας Συστήματος, χάνεται πίσω στο μακρινό 1972, και το πλήρωμα του Απόλλων 17, ούσα η τελευταία επίσκεψη μας στην Σελήνη. Όμως η διαστημική επέκταση αποτελεί την ίσως καλύτερη μας πιθανότητα για μελλοντική διασφάλιση της επιβίωσης του είδους μας. Άλλα όχι μόνο αυτό. Η ίδια η φύση του Ανθρώπου θα τον ωθήσει νομοτελειακά στην πολυπόθητη έξοδο. Σε ένα όχι και τόσο μακρινό Μέλλον, η επέκταση μας στο Διάστημα όχι μόνο αποτελεί γεγονός, άλλα μετρά ήδη και αρκετά χρόνια. Οι αποικίες στην Σελήνη, τον Άρη, την Ευρώπη, άλλα και σε άλλα μέρη του Ηλιακού Συστήματος, έχουν ανθίσει και ευημερούν, παρά τις δύσκολες συνθήκες και τα όποια επιμέρους προβλήματα. Νέοι, μοναδικοί ανθρώπινοι πολιτισμοί έχουν ανθίσει, μπολιασμένοι από τις ιδιαίτερες συνθήκες του κάθε πλανήτη ή δορυφόρου. Μαζί όμως με αυτούς, σταδιακά, διακριτικά στην αρχή και ίσως εντονότερα αργότερα, παρατηρούνται κάποιες βιολογικές διαφοροποιήσεις, μοναδικές για το κάθε ξεχωριστό πλανητικό περιβάλλον που η αποικία φιλοξενείται., και παρά την όσο το δυνατόν καλύτερη δυνατή προσομοίωση του γήινου περιβάλλοντος. Με την πάροδο των ετών αρχίζουν και κάνουν την εμφάνιση τους νέα ανθρώπινα υποείδη, με διακριτές πλέον διαφορές από αυτό που σήμερα έχουμε σαν εικόνα. Η διαδικασία είναι δυναμική και σε ένα ακόμα μεγαλύτερο βάθος χρόνου, οδηγεί σε εντελώς νέα ανθρώπινα είδη. Πλάσματα που ίσως να ξεπερνούν κάθε σημερινή μας φαντασία, όμως ανθρώπινα, με άμεση καταγωγή από εμάς.

Επιστημονική Φαντασία και ενδιαφέρουσες θεωρίες

Όπως εύκολα συνάγεται, η ιδέα απασχόλησε αρκετά την Επιστημονική Φαντασία, σε όλες τις μορφές. Έντυπη, κινηματογραφική και τηλεοπτική. Από τους κυβερνητικούς ( cy-borg) Borg της σειράς Star Trek, μέχρι και τους Belters της σειράς Expanse, οι τροποποιημένοι-εξελιγμένοι ανθρώπινοι οργανισμοί έκαναν αισθητή την παρουσία τους, πολλές φορές βασισμένοι σε προωθημένες ή ακόμα και αιρετικές επιστημονικές ιδέες. Αμφότερες οι συλλήψεις εντάσσονται σε μια σκέψη που ξεφεύγει λίγο από την εικόνα που θέλει την ανθρώπινη φυσιολογία να παραμένει αναλλοίωτη στην μακροχρόνια έκθεση της στο διαστημικό περιβάλλον. Πολλές φορές έχουμε στο μυαλό μας της εικόνα της μεταφοράς των γήινων συνθηκών σε ένα εξωγήινο περιβάλλον. Αυτό φυσικά αποτελεί μια απαραίτητη συνθήκη για λόγους ευνόητους. Ο Άνθρωπος είναι ένας οργανισμός, ένα βιολογικό προϊόν που εξελίχθηκε με βάση τις εδώ περιβαλλοντικές επιταγές, και σίγουρα κάθε άλλο παρά εξοπλισμένος για να ζει σε οποιοδήποτε άλλο περιβάλλον. Η ιδέα της γεωπλασίας, της σταδιακής δηλαδή μετατροπής ενός άλλου πλανήτη ή δορυφόρου σε μια νέα εκδοχή του γενέθλιου πλανήτη μας, σαφώς και παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, και θα αποτελέσει ίσως μια πρώτης τάξεως πρόκληση για τις μελλοντικές γενιές επιστημόνων. Για την ώρα αυτό όμως το εγχείρημα παραμένει πολύ μακριά από τα κυβικά του δικού μας πολιτισμού και του δικού μας επιπέδου τεχνολογικής εξέλιξης. Θα είναι ενδεχομένως έργο ενός Πολιτισμού τύπου Ι ( ίσως και ΙΙ ) της Κλίμακας Kardashev, του νοητικού εργαλείου που αποτιμά το μέτρο της προόδου ενός πολιτισμού. Σε κάθε περίπτωση απέχουμε εκατοντάδες χρόνια από κάτι ανάλογο που με την παρούσα τεχνογνωσία θα απαιτούσε την επιστράτευση τρομακτικών ποσών ενέργειας άλλα και πόρων. Η γαιοπλασία ενός πλανήτη ή δορυφόρου, αναμένεται να είναι πολυδάπανη, ενεργοβόρα και μακρόχρονη διαδικασία. Φυσικά η ανθρώπινη επινοητικότητα νομοτελειακά θα βρει τρόπους.

the borg
Παντροπία
Ακόμα και έτσι όμως, ακόμα και με την τεχνητή κυριαρχία του γήινου περιβάλλοντος σε έναν εξωγήινο κόσμο, είτε μέσω της γαιοπλασίας, είτε μέσω των μικρών προστατευμένων τεχνητών θυλάκων ( βιόσφαιρες), η φυσική επιλογή θα βρει τον τρόπο να μεταλλάξει το ανθρώπινό σώμα με τέτοιο τρόπο, ώστε σε μεσοπρόθεσμη ή και μακροπρόθεσμη βάση να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος του. Αυτή η διαδικασία όμως μπορεί εκτός από την φυσική οδό, να επιταχυνθεί και τεχνητά. Η τεχνολογία, άλλα και η επιστήμη της Γενετικής και της Βιοτεχνολογίας, αποτελούν τομείς που τα τελευταία χρόνια γνωρίζουν αλματώδη πρόοδο κα άνθηση. Η τεχνολογική σταδιακή μετατροπή του ανθρώπινου σώματος σε έναν βιοκυβερνητικό οργανισμό, κυρίως μέσω της συνδρομής της Νανοτεχνολογίας, άλλα και η ταυτόχρονη χρήση της Βιοτεχνολογίας, υπόσχονται προσαρμογή και αντοχή σε περιβάλλοντα μέχρι σήμερα αφιλόξενα, έως και αδιανόητα για εμάς. Υπό το πρίσμα αυτό δεν προσπαθούμε να αλλάξουμε, να μετατρέψουμε το νέο μας περιβάλλον σε μια Γη_2, άλλα την ίδια μας την φυσιολογία με στόχο την δική μας προσαρμογή στις συνθήκες. Μια διαδικασία που σαφώς είναι φιλικότερη και από άποψης επιστράτευσης ενέργειας, πόρων άλλα και χρόνου, από την αντίστοιχη μετατροπή του περιβάλλοντος. Η ιδέα αυτή όπως είναι φυσικό πήγασε και απασχόλησε πρώτη την Επιστημονική Φαντασία, και μπορεί να εκφραστεί υπό τον όρο της Παντροπίας. Μια επινόηση του συγγραφέα James Bliss, όπως εμφανίστηκε σε μια σειρά διηγημάτων του ( The seeding stars ) το 1957. Ο σύνθετος αυτός όρος εκφράζει αυτό που ακριβώς μαρτυρούν οι λέξεις που τον απαρτίζουν. Την επινόηση του κατάλληλου τρόπου για την επιβίωση και προσαρμογή του Ανθρώπου σε αφιλόξενο περιβάλλον. Είτε μιλάμε για την πολυπόθητη και επιβεβλημένη έξοδο στο Διάστημα, είτε για την επιβίωση και προσαρμογή μας σε αυτό, το είδος μας έχει να επιδείξει ένα πολύ ουσιώδες και έντονο γνώρισμα. Όπου υπάρχει θέληση, υπάρχει σίγουρα και τρόπος.

Πηγέs : Evolution today ( MOOC)- The Leiden Univeristy

Θανάσηs Βέμποs : Γεωπλασία και Παντροπία- Επιστήμη και τεχνολογία αρ15 Μαίοs 1995

National Geographic

Berkeley Evolution

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s