ΣΤΗ ΣΕΛΗΝΗ ΚΑΙ ΑΚΟΜΑ ΠΑΡΑΠΕΡΑ

lunar

Ανέκαθεν η πελώρια και λαμπερή Σελήνη ασκούσε μια ιδιαίτερη επίδραση στα μυαλά των κατοίκων του πλανήτη μας. Κάποτε, αυτή η επιρροή γεννούσε παράδοξες διηγήσεις και διαδόσεις για βρικόλακες λυκάνθρωπους και άλλα αλλόκοτα και επικίνδυνα πλάσματα που κυκλοφορούσαν ανενόχλητα τις φεγγαρόλουστες βραδιές. Πολύ αργότερα ωστόσο, όταν ξεκίνησε η εκθετική τεχνολογική ανάπτυξη που προκάλεσε τη γέννηση της πυραυλικής επιστήμης, η σαγήνη της Σελήνης όχι μόνο δεν εξασθένισε αλλά αντίθετα απέκτησε μια επιπρόσθετη δυναμική: Τώρα το Φεγγάρι ήταν προσβάσιμο. Η ανθρωπότητα μπορούσε πλέον να στείλει ανθρώπους στην επιφάνεια του και ποιος ξέρει, ίσως κάποια μέρα λαμπερές πολιτείες ν’ απλώσουν τα πυκνοκατοικημένα  προάστιά τους στην άνυδρη επιφάνειά του. Το παραπάνω όνειρο φάνηκε να υλοποιείται το 1969, όταν οι ΗΠΑ κατάφεραν να στείλουν τους πρώτους αστροναύτες οι οποίοι έκαναν ένα μικρό βήμα πάνω στην Σεληνιακή επιφάνεια, το οποίο αντιστοιχούσε «σ’ ένα γιγάντιο βήμα για ολόκληρη την ανθρωπότητα.» Στη συνέχεια, όπως όλοι γνωρίζουμε, το μεγαλεπήβολο εκείνο όνειρο έχασε την ορμή του ενώ σήμερα, στο έτος 2017 μ.χ, η προοπτική μιας επανδρωμένης αποστολής και προσεδάφισης στην επιφάνεια της Σελήνης μοιάζει πιο μακρινή από ποτέ. Έτσι λοιπόν, η Αμερικανική αστερόεσσα που υψώνεται στη Θάλασσα της Γαλήνης έχει ασπρίσει πλέον κάτω απ’ την αμείλικτη επίθεση του αφιλτράριστου ηλιακού φωτός και περιβάλλεται από μια απόλυτη μοναξιά.

Ωστόσο, τώρα τελευταία, η παραπάνω αποκαρδιωτική εικόνα φαίνεται ότι έχει αρχίσει και αλλάζει. Αν πιστέψει κανείς στις πρόσφατες ανακοινώσεις της ΝΑΣΑ και πάρει στα σοβαρά τις βαρύγδουπες δηλώσεις του νυν προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι αποφασισμένες να ξαναεμπλακούνε σε μια κούρσα διαστημικού ανταγωνισμού, αυτή τη φορά με αντίπαλο όχι την ανύπαρκτη πλέον ΕΣΣΔ αλλά την γοργά ανερχόμενη Κίνα. Ωστόσο, υπάρχουν κι άλλοι που ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στην εκκολαπτόμενη αυτή φρενίτιδα. Για παράδειγμα, την βδομάδα που μας πέρασε, ο εκπρόσωπος μιας Ρωσικής Εταιρίας διαστημικών εφαρμογών ισχυρίστηκε ότι η εταιρία του είναι σε θέση να αναπτύξει ένα λειτουργικό σύστημα εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πηγών της Σελήνης και μεταφοράς στην επιφάνειά της επικίνδυνων βιομηχανικών δραστηριοτήτων που καθιστούν επικίνδυνη την συνέχιση της ζωής επάνω στη Γη. Ο Nikolai Sevastianov, εκπρόσωπος της εταιρίας RKK Energia, μιας εταιρίας κατασκευής διαστημικών σκαφών που έχει συνεισφέρει καίρια στις Ρωσικές διαστημικές επιτυχίες, δήλωσε ότι οι ρουκέτες της εταιρίας του είναι αρκετά ισχυρές ώστε να ξεκινήσουν την βιομηχανοποίηση της Σελήνης. Αν μας λέει την αλήθεια, για ποιο λόγο οι παραπάνω δηλώσεις του αντιμετώπισαν τόσο μεγάλο σκεπτικισμό και μια φτωχά συγκαλυμμένη θυμηδία;

Στο κάτω-κάτω κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει το γεγονός ότι η Ρωσία έχει να επιδείξει μια σειρά πολύ αξιόλογων επιτευγμάτων ως προς την κατάκτηση του διαστήματος ενώ διαθέτει και σχετική τεχνογνωσία πολύ υψηλού επιπέδου. Την εποχή που έπαιζε το ρόλο του κέντρου της εξουσίας των Ηνωμένων Σοβιετικών Δημοκρατιών, η Ρωσία εκτόξευσε τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο, τον γνωστό Sputnik το 1957. Στη  συνέχεια, το 1961, ο Yuri Gagarin, έγινε ο πρώτος άνθρωπος που ταξίδεψε στο διάστημα. Ένας ακόμα θρίαμβος σημειώθηκε το 1968 όταν οι Ρώσοι έστειλαν ένα διαστημόπλοιο σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη το οποίο μετάφερε ζωντανούς οργανισμούς που επέστρεψαν στη Γη σώοι και αβλαβείς. Ένα μη επανδρωμένο σοβιετικό σκάφος κατάφερε να προσσεληνωθεί πριν φτάσουν εκεί οι Αμερικάνοι. Ακόμα και μετά την επιτυχημένη προσσελήνωση του Neil Armstrong, η Ρωσία απέδειξε την ανωτερότητα της ως προς την κατάκτηση του διαστήματος επανδρώνοντας διαστημικούς σταθμούς σε τροχιά γύρω από τη Γη για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα. Ακόμα και σήμερα ο Ρωσικός πύραυλος Soyuz χρησιμοποιείται για την εκτόξευση δορυφόρων ενώ έχει προγραμματιστεί να χρησιμοποιηθεί και ως μεταφορικό μέσο για τη διάσωση αστροναυτών σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό.

Ένας από τους λόγους που οι δηλώσεις του Nikolai Sevastianov δεν είχαν την αναμενόμενη απήχηση, είναι καθαρά διπλωματικός και σχετίζεται με σχετικές διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου: Το 1967 στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, υπογράφτηκε μια διεθνή συνθήκη που απαγορεύει την έναρξη κάθε είδους βλαβερής ανθρώπινης παρέμβασης στον γήινο δορυφόρο και απαιτεί διεθνή διαιτησία προτού αναπτυχθεί οποιαδήποτε ανθρωπογενή δραστηριότητα που θα διατάρασσε την ειρηνική εξερεύνηση του διαστήματος. Ένα δεύτερο πιο πρακτικό πρόβλημα που ο Ο Nikolai Sevastianov δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη του είναι ότι μέχρι αυτή τη στιγμή, μια προσσελήνωση είναι ένα πανάκριβο εγχείρημα το κόστος του οποίου υπερβαίνει τον προϋπολογισμό οποιουδήποτε κράτους εκτός των ΗΠΑ, πόσο μάλλον κάποιας φιλόδοξης εταιρίας, έστω και αν αυτή είναι πολυεθνική. Αν και οι  Ρωσικές ρουκέτες είναι απόλυτα ικανές να στείλουν ένα όχημα σε τροχιά γύρω από τη σελήνη, όπως έγινε πριν από 40 χρόνια, μια προσσελήνωση απαιτεί πολύ μεγαλύτερα ποσά χρημάτων απ’ αυτά που είναι διαθέσιμα αυτή τη στιγμή. Τέλος, οι προτάσεις που διατύπωσε σχετικά με την προσεχή βιομηχανοποίηση του φεγγαριού χαρακτηρίζονται από μια έντονη έλλειψη κάθε είδους συγκεκριμένων λεπτομερειών για το πώς θα πραγματοποιήσει τον τεχνολογικό εκείνο άθλο. Φαίνεται λοιπόν ότι οι ισχυρισμοί του κου Sevastianov αποτελούν πιο πολύ επικοινωνιακά τεχνάσματα, κάποιο είδος στρατηγικής που αποσκοπεί στην προσέλκυση κεφαλαίων υπέρ της εταιρίας του και όχι  εποικοδομητικές προτάσεις για την επιστροφή του ανθρώπου στο Φεγγάρι.

Στην πραγματικότητα, η πιο ρεαλιστική ελπίδα που υπάρχει σήμερα ως προς την ανάπτυξη των διαστημικών επενδύσεων, προέρχεται από τον διαστημικό τουρισμό. Στις 7 Απριλίου του 2017 ο πέμπτος διαστημικός τουρίστας απογειώθηκε σε τροχιά με έναν ρώσικο πύραυλο Soyuz. Ο Charles Simonyi, ένας Αμερικανός δισεκατομμυριούχος που αναπτύσσει προγράμματα λογισμικού, πλήρωσε 25 εκατομμύρια δολάρια για μια δεκαήμερη παραμονή στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ο επόμενος προορισμός για τους σύγχρονους Κροίσους φαίνεται να είναι η Σελήνη. Η ταξιδιωτική εταιρία Space Adventures που οργάνωσε τις πέντε πρώτες εκείνες διαστημικές διακοπές, ήδη προσφέρει δύο εισιτήρια για ένα ταξίδι γύρω από τη Σελήνη με κόστος εκατό εκατομμύρια δολαρίων έκαστο. Μάλιστα, η απογείωση θα γίνει μ’ έναν πύραυλο Soyuz. Δυστυχώς όμως, τα καινούργια σχέδια για την ανάπτυξη ακόμα ισχυρότερων πυραύλων που έχουν καθηλωθεί στο στάδιο του σχεδιασμού εδώ και πολλά χρόνια, δεν έχουν ως στόχο τους μια προσσελήνωση. Ωστόσο, θα μπορούσαν ίσως να τροποποιηθούν για αυτό το σκοπό και μάλλον αυτός είναι  και ο λόγος που ο Sevastianov κάνει τέτοιους ισχυρισμούς, δηλαδή ότι η εταιρία του μπορεί να βιομηχανοποιήσει το φεγγάρι.

Είναι λοιπόν τόσο δύσκολη, ίσως και ανέφικτη η δημιουργία μιας μόνιμης και λειτουργική αποικία στην επιφάνεια της Σελήνης;  Για πόσες δεκαετίες ακόμα το όνειρο της κατάκτησης του διαστήματος θα βρίσκεται εγκλωβισμένο στη σφαίρα της θεωρίας; Σε μια εποχή όπου η παγκόσμια ρύπανση του περιβάλλοντος και η εξάντληση των φυσικών πόρων της Γης οικοδομούν ένα εφιαλτικό μέλλον για το ανθρώπινο είδος, τι εναλλακτικές διαγράφονται μπροστά μας;

Εξαρτάται. Σίγουρα η παραδοσιακή εικόνα των αστροναυτών που προσσεληνώνονται με μια σεληνάκατο μεταφέροντας μαζί τους τα εργαλεία και τα εφόδια που θα τους βοηθήσουν να οικοδομήσουν ένα μόνιμο καταφύγιο πάνω ή κάτω από την επιφάνεια της Σελήνης, δεν είναι ρεαλιστική. Ωστόσο, υπάρχουν και κάποιες άλλες προτάσεις που είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσες.

Κάποιοι επιστήμονες της NASA έχουν σκιαγραφήσει το ακόλουθο αισιόδοξο σενάριο: Θεωρούν ότι η ανθρωπότητα θα μπορούσε να δημιουργήσει μια μόνιμη εγκατάσταση στο φεγγάρι χρησιμοποιώντας την τεχνολογία της ρομποτικής και των γοργά αναπτυσσόμενων εφαρμογών της τρισδιάστατης εκτύπωσης η οποία επιτρέπει πλέον σε ένα μηχάνημα να κατασκευάσει ένα ακριβές αντίγραφο του εαυτού του. Η όλη προσπάθεια θα μπορούσε να ξεκινήσει μ’ ένα πολύ μικρό τροχοφόρο όχημα με ρομποτικά χέρια το οποίο θα έχτιζε πολύ σκληρά τούβλα από υαλοποιημένη σεληνιακή σκόνη. Τα χέρια του ρομπότ θα ελέγχονταν από τη Γη με τηλεκατευθυνόμενη τεχνολογία παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιείται στις μέρες μας για τον χειρισμό των drones και στον τομέα της τηλεϊατρικής όπου γιατροί εκτελούν περίπλοκες εγχειρήσεις σε ασθενείς εξ’ αποστάσεως. Στη συνέχεια, μέσω της αυτό-αναπαραγωγής του πρώτου εκείνου μηχανήματος, δηλαδή, της κατασκευής επιπρόσθετων ειδών ρομπότ και της οικοδόμησης μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων, ένα εκτεταμένο και εντελώς αυτοματοποιημένο σύστημα παραγωγής θα μπορούσε να βιομηχανοποιήσει όχι μόνο τη Σελήνη αλλά και το διάστημα. Είναι πλέον εφικτή η εκκίνηση μιας αυτό-συντηρούμενης, αυτό-αναπτυσσόμενης βιομηχανίας με σχετικά χαμηλό κόστος και τεράστια περιθώρια κέρδους. Σχετικές προσομοιώσεις υποδεικνύουν ότι  ένα τέτοιο εγχείρημα θα μπορούσε να ξεκινήσει στην επιφάνεια της Σελήνης με το πολύ 12 τόνους υλικού που θα προσσεληνωθούν κατά τη διάρκεια μιας χρονικής περιόδου δυο δεκαετιών. Αυτός ο εξοπλισμός αρχικά θα τηλεκατευθύνεται από τη Γη ενώ μετά θα περάσει στο στάδιο της πλήρους αυτονομίας έτσι ώστε η βιομηχανική δραστηριότητα που θα προκύψει να έχει τη δυνατότητα να επεκταθεί στην ζώνη των αστεροειδών και ακόμα παραπέρα. Με τη σημερινή τεχνολογία, ήδη μπορούμε να κατασκευάσουμε ένα αυτό-αναπαραγόμενο σύστημα που θα αντιγράφει ή και θα βελτιώνει τον εαυτό του και το οποίο θα αναπτύξει ένα αυτοσυντηρούμενο λειτουργικό σύστημα αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον του. Έτσι και ξεκινήσει, η όλη δραστηριότητα μπορεί να αναπτυχθεί εκθετικά εξαιτίας της αφθονίας χώρου ενέργειας και πρώτων υλών που υπάρχουν στο διάστημα και μάλιστα μέσα σε λίγες δεκαετίες και με χωρίς καμία επιπρόσθετη επένδυση σε πρώτες ύλες ή μηχανήματα. Το συγκεκριμένο σύστημα μπορεί να αποκτήσει εκατομμύρια φορές μεγαλύτερο βιομηχανικό δυναμικό απ’ όλες τις χώρες της Γης μαζί.   Μπορούμε λοιπόν να φανταστούμε ένα σεληνιακό τοπίο όπου χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια ρομπότ θα σχηματίζουν αχανείς γραμμές παραγωγής κατά μήκος των οποίων θα κατασκευάζονται καινούργια ρομπότ που θα ασχολούνται με την εξόρυξη μετάλλων και άλλων πρώτων υλών, θα τα στέλνουν στη Γη, ενδεχομένως με τη χρήση μαγνητικών επιταχυντών ενώ κάποιες από εκείνες τις πρώτες ύλες θα δεσμεύονται για την κατασκευή ακόμα περισσότερων ρομπότ και βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Αν μια τέτοια τεχνολογία περάσει στο στάδιο της πρακτικής εφαρμογής, η κατάκτηση του διαστήματος και η εξάπλωση του ανθρώπινου είδους σε άλλους πλανήτες, θα αποκτήσει μια δυναμική που αυτή τη στιγμή είναι πολύ δύσκολο να φανταστούμε. Το σίγουρο είναι ότι η καλπάζουσα ανάπτυξη της τεχνολογίας και οι καινούργιες προοπτικές που μας προσφέρει θα αλλάξουν εντελώς την ανθρώπινη κατάσταση. Αν όλα πάνε καλά, ίσως να ξημερώσει κάποια μέρα όπου τα σημερινά παγκόσμια προβλήματα των οικονομικών ανισοτήτων, της υποβάθμισης του περιβάλλοντος, του υπερπληθυσμού και της εξάντλησης των φυσικών πόρων του πλανήτη μας θα μοιάζουν με τους μακρινούς εφιάλτες ενός σκοτεινού παρελθόντος και θα προκαλούν τη συμπάθεια συμπονετικών ιστορικών που θα μας θυμούνται με τα ίδια συγκαταβατικά συναισθήματα που νιώθουμε και εμείς όταν αναλογιζόμαστε τη ζωή των μακρινών προγόνων μας, την εποχή που ζούσαν σε σπηλιές.

Έρικ Σμυρναίος

08/09/2017

 

Πηγές:

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s