Η ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΡΕΙΑΝΩΝ

mars.jpg

Το έτος 1877 χαρακτηρίστηκε από κάποιες πολύ εντυπωσιακές τεχνολογικές καινοτομίες που διαμόρφωσαν σε μεγάλο βαθμό τη μετέπειτα εξέλιξη του ανθρώπινου πολιτισμού. Για παράδειγμα, η πρώτη τηλεφωνική εταιρία, η Bell Telephone Company, ιδρύθηκε στις 9 Ιουλίου του 1877. Στις 12 Αυγούστου του ίδιου έτους, ο Thomas Alva Edison ολοκλήρωσε την κατασκευή του πρώτου φωνογράφου. Στις 17 Νοεμβρίου αποδόθηκε από το Πανεπιστήμιο του Cambridge ο τιμητικός τίτλος Doctorate of Law στον Κάρολο Δαρβίνο ο οποίος είχε αναπτύξει τη γνωστή σε όλους μας πλέον θεωρία της Εξέλιξης των Ειδών. Ο Emile Berliner έφτιαξε το πρώτο μικρόφωνο. Τέλος, το έτος 1877 ανακαλύφθηκε ζωή στον Άρη. Και δεν μιλάμε για απλές μορφές ζωής, για φυτά ή για τίποτα πρωτόγονους οργανισμούς αλλά για ζωή προικισμένη με νοημοσύνη, η οποία είχε αναπτύξει έναν πολύ εξελιγμένο πολιτισμό. Τουλάχιστον, έτσι νόμισαν οι άνθρωποι εκείνης της εποχής. Φυσικά, όπως όλοι γνωρίζουμε, η μετέπειτα ανάπτυξη της τεχνολογίας των τηλεσκοπίων πρόσφερε τη δυνατότητα στους αστρονόμους να παρατηρήσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τα χαρακτηριστικά της επιφάνειας του Κόκκινου πλανήτη και να διαψεύσουν τελείως αυτή τη συγκλονιστική ανακάλυψη, ωστόσο η επίδραση που άσκησε-και ασκεί ακόμα-στην εξέλιξη της ανθρώπινης σκέψης υπήρξε τόσο βαθιά και καθοριστική ώστε να μπορούμε να μιλάμε για μια πλάνη η οποία καθόρισε σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το σύμπαν και τη θέση μας σε αυτό.

Στην πραγματικότητα όλα ξεκίνησαν από τη λανθασμένη μετάφραση μιας και μόνο λέξης: Κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα κατασκευάζονταν όλο και μεγαλύτερα τηλεσκόπια στα αστεροσκοπεία ολόκληρου του κόσμου. Ένας Ιταλός αστρονόμος, ο Giovanni Virginio Schiaparelli, από το αστεροσκοπείο του Μιλάνου, άρχισε να σχεδιάζει έναν περίτεχνο χάρτη που απεικόνιζε την επιφάνεια του πλανήτη Άρη. Στο σημείο αυτό καλό είναι να θυμόμαστε ότι ενώ σήμερα έχουμε τη δυνατότητα να αναπαράγουμε σε τρισδιάστατη μορφή τους κρατήρες που σημαδεύουν την επιφάνειά του Πλούτωνα, η τεχνολογία του 1870 με δυσκολία διέκρινε τη διαφορά ανάμεσα στα σκοτεινά και τα φωτεινά σημάδια που απλώνονταν πάνω στην επιφάνεια του γειτονικού μας πλανήτη. Ωστόσο, ως υπεραισιόδοξος τοπογράφος, ο  Schiaparelli δεν δίστασε να ονομάσει τις σκοτεινές κηλίδες που έβλεπε μέσα από το τηλεσκόπιό του «Αρειανές θάλασσες» και τις φωτεινές «Αρειανές Ηπείρους.»  Πολλές από τις ονομασίες που έδωσε σε χαρακτηριστικά της Αρειανής επιφάνειας, εμπνευσμένος από την Αρχαία Ελληνική μυθολογία, χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα από τους σύγχρονους επιστήμονες ενώ η ΝΑSΑ έδωσε το όνομά του σ’ ένα όχημα που θα προσγειωθεί στον Άρη το 2018.

Αφού παρατήρησε κάποια χαρακτηριστικά τα οποία πίστεψε ότι ήταν διώρυγες, ο Schiaparelli χρησιμοποίησε τη λέξη “canali” για να τα περιγράψει. Στα Ιταλικά, αυτή η λέξη σημαίνει αυτό ακριβώς, διώρυγες, ή μια στενή έκταση θάλασσας ανάμεσα σε δύο στεριές, όχι απαραίτητα τεχνητής προέλευσης, αλλά η εν λόγω λέξη τυχαίνει να μοιάζει πάρα πολύ με την Αγγλική λέξη “canal” που υπονοεί ένα ξεκάθαρα τεχνητό χαρακτήρα. Οι μεταφραστές των κειμένων του Schiaparelli στα Αγγλικά δεν έκαναν αυτή τη λεπτή διαφοροποίηση με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι αυτός ο φημισμένος αστρονόμος είχε εντοπίσει και καταγράψει κάποιες πελώριες και περίπλοκες  κατασκευές που τις είχαν κατασκευάσει ευφυή όντα. Εκείνη την εποχή εξάλλου, η πρόσφατη ολοκλήρωση της κατασκευής της διώρυγας του Σουέζ θεωρούνταν ορόσημο και αποκορύφωμα της μηχανικής τεχνολογίας, ασύγκριτο σε ολόκληρο τον κόσμο, έτσι λοιπόν η ιδέα των καναλιών ήταν οικεία σε όλους και συμβόλιζε και ένα υψηλό επίπεδο τεχνολογικής ανάπτυξης. Και τώρα, ένας διάσημος αστρονόμος ανακοίνωνε ότι οι Αρειανοί δημιουργούσαν τα δικά τους κανάλια τα οποία ήταν μάλιστα τιτάνια κατασκευάσματα πλανητικών διαστάσεων! Ο σάλος που ξέσπασε ήταν πρωτοφανής-όσο και αναμενόμενος-και η φαντασία πολλών εραστών του έναστρου ουρανού πήρε φωτιά. Ωστόσο, εκείνος που ανέπτυξε μια βαθιά εμμονή με την όλη ιδέα ήταν ο Αμερικανός αστρονόμος Percival Lowell ο οποίος, τη δεκαετία του 1890, έστησε ένα μεγάλο αστεροσκοπείο στην Αριζόνα. Στη συνέχεια εξέδωσε τρία βιβλία που περιείχαν λεπτομερέστατους και εκτεταμένους χάρτες που είχε σχεδιάσει ο ίδιος και οι οποίοι απεικόνιζαν εκατοντάδες «κανάλια» τα οποία πίστευε ότι είχαν κατασκευάσει οι κάτοικοι του Άρη προκειμένου να μεταφέρουν νερό από τους παγετώνες του Βόρειου και του Νότιου Πόλου μέχρι τον Ισημερινό του αφυδατωμένου πλανήτη τους. Οι υποτιθέμενες αυτές ανακαλύψεις οδήγησαν στη γέννηση μιας ολόκληρης κοσμοθεωρίας που αφορούσε όχι μόνο τον πλανήτη Άρη αλλά και το μέλλον του δικού μας κόσμου. Όσοι ασπάζονταν τις ιδέες του Lowell λοιπόν, έλεγαν ότι όσο πιο μακριά από τον ήλιο περιφέρεται ένας πλανήτης, τόσο πιο αρχαίος είναι. Οι κάτοικοι του Άρη ήταν απόγονοι μιας πραγματικά πανάρχαιας φυλής που είχε οικοδομήσει έναν τεχνολογικό πολιτισμό εκατομμύρια χρόνια πριν από μας. Ωστόσο, με το πέρασμα του χρόνου, ο πλανήτης τους γερνάει και πεθαίνει οπότε οι Αρειανοί, σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να αναχαιτίσουν την ολοκληρωτική του ερημοποίηση, κατασκεύασαν τεράστια κανάλια που περιβάλλονται από στενές λωρίδες εύφορου εδάφους, όπως περίπου συμβαίνει με τον ποταμό Νείλο που διασχίζει την έρημο Σαχάρα. Στα σημεία όπου τα κανάλια τέμνονται υπάρχουν Αρειανές πόλεις ενώ οι εκτεταμένες σκοτεινές κηλίδες της επιφάνειάς του είναι οι αποξηραμένοι πυθμένες προϊστορικών θαλασσών. Μια παρόμοια τύχη περιμένει και τη δική μας Γη. Κάποια μέρα οι γήινες έρημοι θα εξαπλωθούν και θα κυριεύσουν ολόκληρη την επιφάνεια της ενώ τα πάντα θα ξεραθούν.

Map_of_Mars_by_Schiaparelli_1888

Χάρτηs του Tζιοβάνι Σκιαπρέλλι το 1888. Είναι κάτι περισσότερο από εμφανήs ο τρόποs που ο Ιταλόs αστρονόμοs έβλεπε την αρεινή επιφάνεια.

Ακόμα και τότε ωστόσο, υπήρξαν πολλοί αστρονόμοι που αμφισβήτησαν τους ευφάνταστους ισχυρισμούς του Lowell. Σήμερα, οι ιστορικοί της επιστήμης δεν μπορούν ακόμα να είναι σίγουροι αν ο Lowell έβλεπε οπτικές απάτες ή σχεδίαζε άθελά του το δίκτυο των αιμοφόρων αγγείων που βρισκόταν μέσα στα ίδια του τα μάτια. Τα κανάλια που νόμιζε ότι χαρτογραφούσε, όπως ακριβώς συνέβη και με τον Schiaparelli, ήταν κατά πάσα πιθανότητα το οπτικό αποτέλεσμα των εικόνων ενός τηλεσκοπίου που δεν είχε υψηλή ανάλυση εικόνας με αποτέλεσμα μια σειρά σκούρων κηλίδων να μοιάζει με μια τεχνητά κατασκευασμένη ευθεία  γραμμή.

Εμπνευσμένος από το θόρυβο που ξεσήκωσαν όλες εκείνες οι ανακοινώσεις περί καναλιών στον Άρη, ένας φιλόδοξος νεαρός Εγγλέζος συγγραφέας, ο H.G. Wells, δημοσίευσε τον κλασσικό και φημισμένο πλέον «Πόλεμο των Κόσμων» το 1898. Το εν λόγω βιβλίο σημείωσε μεγάλη εκδοτική επιτυχία και ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να θεωρείται ως ένα από τα πιο γνωστά και καλογραμμένα βιβλία επιστημονικής φαντασίας που περιγράφουν το χρονικό μιας εξωγήινης εισβολής.

Ο Edgar Rice Burroughs ήταν ένας ακόμα μεγάλος πρωτοπόρος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας που εμπνεύστηκε από τα υποθετικά ευρήματα του Ιταλού αστρονόμου και του Αμερικανού ομοϊδεάτη του. Έγραψε μια σειρά βιβλίων με πολύ ευρηματική πλοκή όπου ένας γήινος τυχοδιώκτης, ο John Carter, τηλεμεταφέρεται σ’ έναν πλανήτη Άρη που κατοικείται από ανθρώπους με πράσινο δέρμα και από τα παράξενα ζώα ενός εξωτικού οικοσυστήματος. Στα εν λόγω βιβλία ο ήρωας του ερωτεύεται μια πανέμορφη πριγκίπισσα με την οποία αποκτά παιδιά που βγαίνουν μέσα από υπερμεγέθη αυγά! Οι περιοχές του Άρη όπου εκτυλίσσονται οι περιπέτειές του έχουν τα ονόματα που τους είχε δώσει ο  Schiaparelli αν και οι ίδιοι οι Αρειανοί προτιμούν να αποκαλούν τον πλανήτη τους “Μπαρσούμ.” Αν και η όλη ιδέα ενός κατοικημένου Άρη πέθανε αργά και άδοξα στους επιστημονικούς κύκλους τα χρόνια που ακολούθησαν, ο κλάδος της επιστημονικής φαντασίας που οραματιζόταν έναν Αρειανό πολιτισμό εξακολουθούσε να είναι δημοφιλής. Η C.L. Moore εξέδωσε μια δημοφιλή νουβέλα το 1933 με το όνομα  “Shambleau,” όπου πρωταγωνιστούσε μια Αρειανή γυναίκα-βαμπίρ με χαρακτηριστικά αρχαίας ελληνικής μέδουσας. Ο John Wyndham έγραψε το «Stowaways to Mars» (Οι λαθρεπιβάτες για τον  Άρη)  το 1935 και ο  C.S. Lewis δημοσίευσε το «Έξω από τον Σιωπηλό Πλανήτη» (Out of the Silent Planet)  το 1938. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 μέχρι και τη δεκαετία του 1960, η Leigh Brackett έγραψε μια ολόκληρη σειρά μυθιστορημάτων που διαδραματίζονται σ’ έναν εναλλακτικό Άρη που κατοικείται από τους απογόνους πανάρχαιων και παρακμασμένων ιθαγενών πολιτισμών όπου μια εκλεπτυσμένη και υπερανεπτυγμένη τεχνολογία συνυπάρχει με μια προελαύνουσα βαρβαρότητα ενώ οι γήινοι πιονέροι-άποικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με την εξωτική ομορφιά αλλά και τη εκλεπτυσμένη σκληρότητα των ετοιμοθάνατων και περήφανων Αρειανών που ξέρουν ότι οι μέρες τους είναι μετρημένες. Ο καταπληκτικός Ray Bradbury δεν μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστος από όλα αυτά. Στα βραβευμένα του «Χρονικά του Άρη» χρησιμοποιεί ως όχημα τον αποικισμό του Άρη από μια νεαρή και άξεστη ανθρωπότητα προκειμένου να εξερευνήσει υπαρξιακά ζητήματα όπως είναι η αξία της οικογένειας, η δύναμη της ελπίδας και η αναπόφευκτη μοναξιά των γηρατειών.

martianch

Μια μόνο από τιs πολλέs εκδόσειs του αριστουργήματοs του Ray Bradbury “Τα χρονικά του Άρη”.

Από τη δεκαετία του 1960 και μετά το ενδιαφέρον της επιστημονικής φαντασίας για τον Άρη ως κατοικημένο πλανήτη ατονεί  σημαντικά αλλά η γοητεία που ασκεί η όλη ιδέα στο συλλογικό ασυνείδητο της ανθρωπότητας παραμένει αμείωτη σε ένταση. Οι περισσότερες b-movies επιστημονικής φαντασίας που γυρίστηκαν εκείνη την εποχή περιέχουν «ιπτάμενους δίσκους» οι οποίοι εισβάλλουν με εχθρικές διαθέσεις στους ουρανούς της γης και προέρχονται από τον Άρη. Οι επιβάτες τους απεικονίζονται ως πλάσματα άτριχα ασθενικά και υδροκέφαλα, μια εικόνα η οποία ρίζωσε πολύ βαθιά και καθόρισε καταλυτικά την εικόνα των εξωγήινων στον κόσμο της «Ουφολογίας.» Ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα, τα λεγόμενα «flaps» ή αλλιώς τα κύματα θεάσεων ufo στους ουρανούς της Γης κορυφώνονταν κάθε φορά που ο Άρης πλησίαζε τη Γη. Η παραπάνω διαπίστωση έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον πολλών ανοιχτόμυαλών μελετητών του όλου φαινόμενου καθώς η πλειοψηφία των ανθρώπων που ισχυρίζονταν ότι έβλεπαν «ιπτάμενους δίσκους» δεν φαίνεται να διέθεταν  ανεπτυγμένες γνώσεις αστρονομίας για να γνωρίζουν πότε η τροχιά και η ταχύτητα της περιφοράς του Άρη γύρω από τον ήλιο τον έφερνε κοντά στη Γη.

Ακόμα και στις μέρες μας, η έλξη που ασκεί επάνω μας η πιθανότητα της ύπαρξης ζωής η κάποιου αρχαίου πολιτισμού στον Κόκκινο πλανήτη, εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, πολλοί από τους επιστήμονες που ανέπτυξαν την πυραυλική τεχνολογία και αποπεράτωσαν τις διαστημικές αποστολές Apollo γαλουχήθηκαν στην ιδέα της κατάκτησης του διαστήματος έχοντας διαβάσει στα παιδικά τους χρόνια εικονογραφημένα περιοδικά που απεικόνιζαν έναν συναρπαστικό και κατοικημένο Άρη με κόκκινες ερήμους, ερειπωμένες πόλεις απερίγραπτης ομορφιάς και ατελείωτα κανάλια. Πρόσφατες κινηματογραφικές παραγωγές που εξιστορούν την άφιξη γήινων αστροναυτών στον κόκκινο πλανήτη, όπου ανακαλύπτουν ιθαγενείς μορφές ζωής ή τα υπολείμματα μιας εξωγήινης υπερ-τεχνολογίας, μετατρέπονται σε εισπρακτικές επιτυχίες. Τα πρόσφατα επιστημονικά ευρήματα της NASA σύμφωνα με τα οποία κάποτε ο Άρης ήταν ένας κόσμος πολύ πιο φιλικός προς τη ζωή, όντας προικισμένος με ποταμούς ωκεανούς και λίμνες, μοιάζουν να ταιριάζουν με το όραμα ενός εναλλακτικού κόσμου που δεν υλοποιήθηκε ποτέ στο δικό μας σύμπαν.

mars_past_oceans_elysium_mons_big

Αυτή είναι μια πιθανή εικόνα του Άρη, σχεδόν 4 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Υπάρχουν ενδιαφέρουσεs και σημαντικέs ενδείξειs που συνηγορούν στην κατοικησιμότητα του πλάνητη εκείνη την μακρινή εποχή.

Έτσι λοιπόν, οι εικόνες των καναλιών και των αρχαίων πόλεων του κόκκινου πλανήτη, αν και ξεθωριασμένες από τη διαβρωτική επίδραση της σύγχρονης επιστήμης, παρουσιάζουν μια αξιοσημείωτη αντοχή στο πέρασμα του χρόνου. Θυμίζουν τους αντικατοπτρισμούς μιας απέραντης ερήμου. Μοιάζουν με αιθέριες πολιτείες λίμνες και δάση. Αν και απομακρύνονται συνέχεια απ’ τον διψασμένο οδοιπόρο, εξακολουθούν να τρεμοφέγγουν στην άκρη του ορίζοντα και να τον προκαλούν  να συνεχίσει το ταξίδι του. Μπορεί αυτή να είναι η αποστολή τους. Οι απατηλές εικόνες των καναλιών και των «θαλασσών» ίσως λειτουργούν ως αλλόκοτοι ελκυστές, ως φαντάσματα από ένα θελκτικό μέλλον που θα σαγηνεύσουν την ανθρωπότητα και θα την εμπνεύσουν να ταξιδέψει στον Άρη, να τον αποικίσει και να κατασκευάσει η ίδια τα θαύματα που μια φορά και έναν καιρό, κάποιος Ιταλός αστρονόμος νόμισε ότι είδε μέσα απ’ τους φακούς ενός πρωτόγονου τηλεσκοπίου.

 

Ο Έρικ Σμυρναίος είναι κατά το ήμισυ Έλληνας και κατά το ήμισυ Φιλανδός, και γεννήθηκε στην Αγγλία το 1970, όπου και σπούδασε Νομικά. Από το 1993 ζει και εργάζεται στην Ελλάδα όπου, στον ελεύθερο χρόνο του, αρέσκεται να γράφει διηγήματα και μυθιστορήματα που κινούνται στο χώρο του φανταστικού. Παρά το ότι η μητρική του γλώσσα δεν είναι τα ελληνικά, τα έργα του είναι γραμμένα σε αυτή τη γλώσσα, την οποία ο ίδιος θεωρεί “την τελειοτέρα όλων των γλωσσών”. Κατά τα άλλα, του αρέσει ο κινηματογράφος φαντασίας, με ιδιαίτερη προτίμηση στο είδος του μεταφυσικού θρίλερ και της επιστημονικής φαντασίας, το διάβασμα, οι πεζοπορίες στα συναρπαστικά ελληνικά βουνά και η εξερεύνηση μυστηριακών τόπων, κατά προτίμηση κατά τη διάρκεια της νύχτας. Φιλοδοξεί μια μέρα να πατήσει το πόδι του στον πλανήτη Άρη, αν κι έχει αποδεχτεί πλέον το γεγονός ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι μάλλον απίθανο. Τα τέσσερα βιβλία του Συγγραφέα : α) Η Κυρά Της Πόλης β) Δεσμοί Αίματος γ) Η Εκδίκηση της Κασσάνδρας.δ ) Κθούλου Φτού-νγκ

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s