“ΜΟΛΥΝΟΝΤΑΣ” ΜΕ ΖΩΗ

early_earth

 

Το Αρχιπέλαγος Γκαλαπάγκος βρίσκεται περίπου 1000 χιλιόμετρα μακριά από την ακτή του Εκουαδόρ στην Νότια Αμερική. Εκεί βρίσκουμε εκατοντάδες νησιά ηφαιστειακήs προέλευσηs, που κατανέμονται εκατέρωθεν τηs γραμμήs του Ισημερινού. Τα νησιά έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την Βιολογία, καθώς αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα, με ανάλογα μοναδική βιοποικιλότητα. Τέτοια που, βοήθησαν τον Δαρβίνο, ο οποίοs και τα επισκέφθηκε γύρω στο 1835, να θεμελιώσει την Θεωρία τηs Εξέλιξης. H γεωγραφική απομόνωση μεταξύ των νησιών τον προβλημάτισε, καθώς σχεδόν κάθε νησί, είχε και τα δικά του μοναδικά ενδημικά είδη, που είχαν όμως πάρα πολύ στενή συγγένεια μεταξύ τους. Τα είδη εξελίχθηκαν και προσαρμόστηκαν στις συνθήκες του κάθε νησιού, εμφανίζοντας μικρέs αποκλίσεις. Η μετανάστευση μεταξύ των νησιών, άλλα και η γεωγραφική τους απομόνωση, τα κατέστησε κυριολεκτικά φυσικά εργαστήρια μελέτηs.

igyuana

Ένα μόνο από τα είδη ιγκουάνα που ενδημούν στα Νησιά Γκαλάπαγκοs. Αυτό το φυσικό βιολογικό εργαστήριο, αποτελεί και σήμερα ένα πολύ ενδιαφέρον πεδίο μελέτηs.

 

Στο Διάστημα

Κατά μια έννοια και ο κάθε γαιόμορφος πλανήτης είναι ένα ανάλογο “νησί”, στο “αρχιπέλαγος” που μπορεί να σχηματίζει το εκάστοτε ηλιακό σύστημα.Μια παλιά και αγαπημένη ιδέα στον χώρο τηs Αστρονομίας και τηs Αστροβιολογίας, είναι η μεταφορά και “μόλυνση” των πλανητών με Ζωή που δημιουργήθηκε σε άλλο περιβάλλον. Ο μηχανισμός περιλαμβάνει βίαιεs συγκρούσειs μετεωριτών και αστεροειδών, με ταυτόχρονη εκτίναξη υλικού στο Διάστημα, που μεταφέρει βακτήρια και άλλες μονοκύτταρες μορφές Ζωής . Αργότερα το εκτιναχθέν υλικό πέφτει σε γειτονικό πλανήτη, και με τιs σωστές συνθήκες μπορεί να πυροδοτήσει την εμφάνιση τηs ζωήs. Μια θεωρία που εντάσσεται σε αυτό το πλαίσιο, μιλά για “μόλυνση” τηs Γήs, από αρειανής προέλευσης βακτήρια δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Ίσως οι ρίζες μαs να χάνονται στον αρχέγονο και πολύ διαφορετικό τότε Άρη. Η ευρύτερη εφαρμογή τηs θεωρίας , ονομάζεται θεωρία τηs Πανσπερμίας. Η έννοια όμως της Πανσπερμίας, μάλλον περιγράφει ένα δυνητικά παγκόσμιο φαινόμενο διασποράς της Ζωής στο Σύμπαν. Μια αρκετά « δύσκολη» υπόθεση με βάση τα δεδομένα που γνωρίζουμε. Πολλοί ερευνητές εξετάζουν όμως την εφαρμογή της Νησιωτικής Βιογεωγραφίας στο Διάστημα. Με βάση τον μηχανισμό που μπορούμε να ελέγξουμε, την πρόσκρουση δηλαδή κάποιου βραχώδους σώματος στην επιφάνεια ενός πλανήτη, μπορούμε να πούμε ότι οι όποιες μορφές Ζωής, θα πρέπει να είναι αρκετά ανθεκτικές για να επιβιώσουν τριών κρισίμων σταδίων της διαδικασία. Το πρώτο στάδιο αφορά την επιβίωση τους κατά το στάδιο της πρόσκρουσης-αποκόλλησης από τον μητρικό πλανήτη. Οι τρομακτικές συνθήκες θερμοκρασίας και πίεσης κατά την διαδικασία, θα σκότωναν σχεδόν το σύνολο των έμβιων οργανισμών που γνωρίζουμε. Όχι όμως όλων. Ένα πολύ μικρό ποσοστό ίσως να δείχνει ανθεκτικότητα, σύμφωνα με αρκετά θεωρητικά μοντέλα. Ακόμα όμως και αν επιβιώσουν του πρώτου σταδίου, το δεύτερο στάδιο που περιλαμβάνει το ταξίδι τους στο διαστημικό χώρο, εγκλωβισμένα στους μικρομετεωρίτες προϊόντα της πρόσκρουσης, θέτει την επιβίωση σε κίνδυνο, ιδίως λόγω της υπεριώδους ακτινοβολίας και των πάρα πολύ χαμηλών θερμοκρασιών. Χωρίς ατμόσφαιρα η δράση της υπεριώδους ακτινοβολίας είναι καταστροφική για τον οποιονδήποτε έμβιο οργανισμό. Όμως κάποια ορυκτά δείχνουν να λειτουργούν ως ασπίδες ενάντια σε αυτή. Μια άλλη παράμετρος αφορά το βάθος στο οποίο βρίσκονται οι μικροοργανισμοί. Όσο περισσότερο βαθιά στο πέτρωμα, τόσο αυξάνονται και οι πιθανότητες να επιβιώσουν. Το τρίτο και τελευταίο στάδιο αφορά την επιβίωση κατά την είσοδο στον νέο πλανήτη. Και πάλι, αρκετά μοντέλα, ακόμα και πειράματα, έχουν δείξει ότι κάποιοι οργανισμοί μπορούν να επιβιώσουν και αυτής της δοκιμασίας.
Spacecraft-Orbit-Mars-Risk-Primordial-Material

Αρεινά βακτήρια, “διωγμένα” από ανάλογεs συγκρούσειs θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι οι πρώτοι έποικοι του πλανήτη. Έναs ανάλογοs μηχανισμόs θα επιτρέπει και την μεταφορά τηs Ζωήs μεταξύ των εξωπλανητών που έχουμε εντοπίσει.

Στο Ηλιακό Σύστημα

Δισεκατομμύρια χρόνια πριν, σε ένα πολύ περισσότερο αρχέγονο και διαφορετικό Ηλιακό Σύστημα, η εικόνα που θα μπορούσαμε να δούμε, μάλλον θα ήταν δραστικά διαφορετική από αυτή που σήμερα έχουμε συνηθίσει. Η Γη, ο γαλάζιος πλανήτης που αποκαλούμε σπίτι μας, περισσότερο θύμιζε ένα τοξικό χημικό εργαστήριο. Η αρχική ατμόσφαιρα συμπεριελάμβανε αέρια όπως το Υδρογόνο και το Ήλιο, στοιχεία που πολύ γρήγορα ο πλανήτης έχασε, εξαιτίας της σχετικά χαμηλής του μάζας. Οι τεράστιας κλίμακας ηφαιστειακές εκρήξεις όμως, σταδιακά εμπλούτισαν την Γη με τα στοιχεία που αποτέλεσαν την πρώτη ουσιαστική ατμόσφαιρα της. Διοξείδιο του Θείου, Υδρόθειο, Διοξείδιο και Μονοξείδιο του Άνθρακα, Μεθάνιο, Άζωτο, άλλα και Αμμωνία, δημιουργούσαν μια κατάσταση που όπως εύκολα καταλαβαίνουμε, κάθε άλλο παρά φιλόξενη ήταν για την Ζωή. Ίσως η κατάσταση να ήταν σαφώς καλύτερη στον σήμερα παγωμένο και στείρο Άρη. Σύμφωνα με πολλές ενδείξεις, την ίδια εποχή ο Κόκκινος Πλανήτης, ίσως να έμοιαζε πάρα πολύ με την σημερινή Γη. Στους αρχαίους ωκεανούς του Άρη, δεν αποκλείεται να πρόλαβε να δημιουργηθεί Ζωή όπως εμείς την γνωρίζουμε. Για την ώρα αυτή η υπόθεση παραμένει γοητευτική και πολύ ενδιαφέρουσα, αποτελεί όμως αντικείμενο διαμάχης μεταξύ των ειδικών. Με Ζωή ή όχι, με συνθήκες γήινες ή όχι, η εικόνα του Άρη, της Γης, άλλα και πολλών άλλων σωμάτων, έμελε πολύ σύντομα να αλλάξει δραματικά.

Ο μεγάλος βομβαρδισμός

Θα πρέπει να καταλάβουμε ότι οι συνθήκες στο νεαρό τότε Ηλιακό Σύστημα ήταν μάλλον περισσότερο χαοτικές και βίαιες από ότι έχουμε σήμερα συνηθίσει. Τιτάνιες συγκρούσεις ήταν αρκετά συνηθισμένες, μιας και οι τροχιές των περισσότερων σωμάτων δεν είχαν ακόμα παγιωθεί. Σε αυτή τη λογική φαίνεται ότι σχηματίστηκε και η Σελήνη, μερικά εκατομμύρια χρόνια μετά την δημιουργία του Ηλιακού Συστήματος, από την σύγκρουση της Γης, με ένα σώμα στο μέγεθος του Άρη ( Giant impact hypothesis ). Άλλα η «τιμωρία» τόσο της Γης, όσο και των υπόλοιπων εσωτερικών πλανητών ( Ερμής, Αφροδίτη, Άρης ), έμελλε να έχει και συνέχεια. Πολλές ενδείξεις μαρτυρούν ότι 4 δισεκατομμύρια χρόνια πριν αυτά τα σώματα υπέστησαν έναν ανελέητο βομβαρδισμό. Παγωμένα υπολείμματα της δημιουργίας του Ηλιακού Συστήματος που βρίσκονταν πέρα από την τροχιά του Κρόνου, φαίνεται να κινήθηκαν μαζικά προς το εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα. Για εκατομμύρια χρόνια, αυτά τα απομεινάρια έπεφταν με τρομακτική δριμύτητα στις επιφάνειες των νεαρών πλανητών, προκαλώντας δραματικές αλλαγές. Ως αιτίες φωτογραφίζονται μια σειρά από υποθέσεις. Η πλανητική μετανάστευση του Δία, η μετακίνηση του δηλαδή στην τροχιά που τον βρίσκουμε σήμερα μπορεί να δώσει μια εξήγηση. Άλλες εξηγήσεις, θέλουν την επιρροή ενός γειτονικού αστέρα, ως καταλυτική δύναμη που ώθησε αυτά τα σώματα στο εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα. Ο σχηματισμός εκείνη την περίοδο του Ουρανού και του Ποσειδώνα, που σταδιακά καθάρισαν την περιοχή τους από τα απομεινάρια αυτά, έχει επίσης προταθεί ως λύση. Τέλος, η υπόθεση του «χαμένου πλανήτη», ενός γηγενούς σώματος του Ηλιακού Συστήματος που μετανάστευσε και χάθηκε από την πλανητική μας γειτονιά, έχει επίσης προταθεί σαν εξήγηση.

heavy

Ο μεγάλοs βομβαρδισμόs ή Late heavy bombardment. Ένα κομβικό σημείο τηs ιστορίαs του Ηλιακού Συστήματοs, που πιθανότατα να άλλαξε του ρού των πραγμάτων.

Φορείς Ζωής ;

O μεγάλος βομβαρδισμός ή Late heavy bombardment όπως θα τον συναντήσει κανείς μπορεί να δοκίμασε με βάναυσο τρόπο τους εσωτερικούς πλανήτες, άλλα ίσως να είχε και μια πολύ ενδιαφέρουσα επιπλοκή. Αυτά τα υπολείμματα της δημιουργίας είναι πολύ πλούσια τόσο σε νερό, όσο και σε πολύπλοκες οργανικές ενώσεις, δύο από τα πολύ σημαντικά προαπαιτούμενα για την εμφάνιση και συντήρηση της Ζωής όπως την γνωρίζουμε. Αυτά τα στοιχεία εμπλούτισαν τόσο την Γη, όσο και τους υπόλοιπους πλανήτες. Μπορεί η Αφροδίτη και ο Ερμής να ακολούθησαν τελικά πολύ διαφορετική πορεία, άλλα δεν συνέβη το ίδιο πιθανότατα με τον Άρη και σίγουρα με την Γη. Τα σώματα αυτά συνεισέφεραν πολύτιμα υλικά που έγιναν μέρος της μαγιάς με την οποία πλάστηκε η Ζωή. Θεωρείται επίσης πολύ πιθανόν, οι ίδιες αυτές συγκρούσεις, να απέσπασαν από τον ίσως έμβιο τότε Άρη, μονοκύτταρες μορφές Ζωής, μορφές που επιβίωσαν της διαδικασίας, κάνοντας τον πλανήτη μας το νέο τους σπίτι. Ένα σπίτι που αποδείχθηκε εξαιρετικά φιλόξενο, μιας και εκατομμύρια χρόνια αργότερα οι μορφές αυτές ξεκίνησαν να εξελίσσονται, και να κυριαρχούν, μετατρεπόμενες σταδιακά σε πολυκύτταρες, οδηγώντας μετέπειτα στην έκρηξη του φαινομένου της Ζωής.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s