Η ΓΑΛΑΞΙΑΚΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ, Ο ΠΟΕ ΚΑΙ Ο ( ΚΑΘΟΛΟΥ ) ΜΑΥΡΟΣ ΟΥΡΑΝΟΣ

Tree Silhouette Against Starry Night Sky

Είναι μια ακόμα συνηθισμένη μέρα στον πλανήτη…ξυπνάτε με όχι και την καλύτερη δυνατή διάθεση, αφού θα θέλατε να κοιμηθείτε μια ώρα παραπάνω (τουλάχιστον). Ετοιμάζεστε να ξεκινήσετε την ημέρα σας χαζεύοντας μία τυπική και καθόλου αισιόδοξη ενημερωτική εκπομπή, όταν ξαφνικά η οθόνη μαυρίζει…αφού τσεκάρετε ότι όντως έχετε πληρώσει την ΔΕΗ, σύντομα αντιλαμβάνεστε ότι το ίδιο πρόβλημα έχουν και πάρα πολλοί άλλοι, όλοι. Μια πολύ ισχυρή έξαρση της ηλιακής  δραστηριότητας έχει πλήξει την Γη, βγάζοντας νόκ-άουτ κάθε ηλεκτροπαραγωγική μονάδα, και στέλνοντας τον πλανήτη περίπου 200 χρόνια πίσω, σε μια εποχή που ο ηλεκτρισμός ήταν μια εξωτική έννοια. Ελπίζοντας ότι με κάποιον τρόπο θα επανέλθει ο 21οs αιώνας, ετοιμάζεστε για το πρώτο πραγματικά σκοτεινό βράδυ της ζωής σας .
Όταν χαθεί και η τελευταία αχτίδα φωτός, ο νυχτερινός ουρανός αποκαλύπτεται σε όλο του το μεγαλείο, ακόμα και στις πλέον πυκνοκατοικημένες και πολύβουες  πόλεις . Αρκετοί άνθρωποι σοκάρονται από το θέαμα, μιάς και ποτέ στην ζωή τους δεν έχουν δει τέτοιον ουρανό με τόσα πολλά φωτεινά στίγματα. Τόσα πολλά που δεν μπορείς καν να τα μετρήσεις…Εκατομμύρια, ίσως δεκάδες εκατομμύρια…; όχι, ακόμα και σε τόσο ιδανικές συνθήκες παρατήρησης, με ολοκληρωτική απουσία φωτορύπανσης, και στα δύο ημισφαίρια του πλανήτη, είναι ορατά λιγότερα από 10.000 άστρα από το γυμνό ανθρώπινο μάτι. Περίπου 9.100 σύμφωνα με μία εκτίμηση, κάτι που ρίχνει τον αριθμό στα περίπου 4.500 άστρα για το ημισφαίριο που βρίσκεται ο παρατηρητής. Όλα σε αποστάσεις από 4,3 έτη φωτός (Εγγύτατος του Kενταύρου), μέχρι και 7.500 έτη φωτός (Η Καρίνας), με το δεύτερο να είναι μια…φωτεινή εξαίρεση, καθώς είναι ένα εξαιρετικά ιδιόμορφο διπλό άστρο που λάμπει 5 εκατομμύρια φορές περισσότερο από τον Ήλιο. Στην πραγματικότητα, όλα τα άστρα που θα βλέπουμε, είναι σε ακτίνα μέχρι και 4.000 ετών φωτός. ;Ένα πολύ μικρό και ασήμαντο δηλαδή κομμάτι του Γαλαξία μας, που έχει διάμετρο 100.000 ετών φωτός. Το Ηλιακό Σύστημα μακριά από το πυκνοκατοικημένο γαλαξιακό κέντρο, και μη ανήκον σε κάποιο αστρικό σμήνος, βρίσκεται σε ένα ήσυχο και όχι πολύ κατοικημένο γαλαξιακό προάστιο. Ακόμα και στην άμεση ηλιακή γειτονιά οι αποστάσεις είναι σεβαστές. Από τα 4,3 έτη φωτός του Εγγύτατου του Κενταύρου, στον Αστέρα του Barnard στα 5,9 έτη φωτός, τον Σείριο στα 8,7, το Ε Ηριδανού στα 10,5 και τον Προκύωνα στα 11,5… Πάντως, για τόσο λίγα συγκριτικά με τον γαλαξιακό πληθυσμό, προσφέρουν μαγικό θέαμα.

Η ηλιακή γειτονιά

Τα περισσότερα όπως αναφέραμε από αυτά τα άστρα βρίσκονται κυριολεκτικά σε απόσταση… αναπνοής για τα κοσμικά δεδομένα. Το Ηλιακό Σύστημα δεν ανήκει σε κάποιο πυκνό σμήνος αστέρων, σαν αυτά που βρίσκουμε στην κυρίως στην γαλαξιακή άλω. Στην περίπτωση αυτή, όντως ο νυχτερινός ουρανός θα είχε μια πολύ εντυπωσιακή όψη, ανεξαρτήτως μάλλον φωτορύπανσης. Ακόμα όμως με το γεγονός του ότι βρίσκεται σε ένα σχετικά απομονωμένο γαλαξιακό προάστιο, με όχι πολύ μικρές αποστάσεις ανάμεσα στα γειτονικά άστρα, οι αποστάσεις εξακολουθούν να παραμένουν σχετικά μικρές. Στα γαλαξιακά περίχωρα λοιπόν, σχεδόν στο άκρο του βραχίονα του Γαλαξία που ονομάζεται Βραχίονας του Ωρίωνα, ή Ωρίωνας-Κύκνος  όπως είναι αλλιώς γνωστός. Σε αυτή την σχετικά “ήσυχη” και “αραιοκατοικημένη’ αστρική περιοχή, βρίσκουμε σε ακτίνα έως και 16 ετών φωτός από τον Ήλιο, άλλους 55 αστέρες, οι όποιοι συγκροτούν την λεγόμενη “Τοπική φυσαλίδα”.
Παρά τις αρκετά κοντινές αποστάσεις, τα περισσότερα από αυτά τα σώματα είναι αόρατα με γυμνό μάτι, καθώς πρόκειται για καφέ, λευκούς και κόκκινους νάνους  στην πλειονότητα τους. Πρόκειται δηλαδή για σώματα που πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο το να εντοπιστούν ακόμα και από ισχυρά τηλεσκόπια. Από την λαμπερή υπόλοιπη μειοψηφία, ξεχωρίζουν ο Σείριος, το Α Κενταύρου και ο Προκύων, που συγκαταλέγονται και στα λαμπρότερα ουράνια θεάματα. Παρακάτω
παρατίθεται λίστα με τα σημαντικότερα σώματα και τις αποστάσεις τους σε έτη φωτός: ( όπου ε.φ. έτη φωτός )
A Κενταύρου 4,3 ε.φ
Αστέρας του Barnard 5,9 ε.φ
Wolf 359 7,7 ε.φ
Σείριος 8,7 ε,φ
Ε Ηριδανού 10,5 ε.φ
61 Κύκνου 11,4 ε.φ
Προκυων 11,4 ε.φ
Ε Ινδού 11,8 ε.φ
Τ Κήτους 11,8 ε.φ
Ross 614 13,3 ε.φ
Αστήρ του Van Maanen 14 ε.φ
Ειδική αναφορά αξίζει να γίνει στον Ross 248, σε απόσταση 10,3 ετών φωτός, ο οποίος κινείται με αρκετά μεγάλη ταχύτητα προς το ηλιακό μας σύστημα, και αναμένεται σε 31.000 χρόνια να γίνει ο πλησιέστερος προς τον Ήλιο αστέρας, αφού θα μαs προσεγγίσει στα μόλις 3 έτη φωτός.

Το παράδοξο του Olbers

Βέβαια τίποτε από όλα αυτά δεν θα είχε καμία ουσιαστική σημασία, οτιδήποτε έχει σχέση με την θέα του νυχτερινού έναστρου ουρανού, ακόμα και η ίδια η Επιστήμη της Αστρονομίας, αν δεν ήταν ουσιαστικά σκοτεινός. Μπορεί να θεωρούμε ως κάτι το δεδομένο, μιας και η διαδοχή του φωτός με το σκοτάδι, αποτελεί μια από τις «σταθερές» του κόσμου μας, άλλα το γιατί τελικά ο ουρανός είναι σκοτεινός, δεν μπορούσε να απαντηθεί ικανοποιητικά, μόνο με την απουσία του Ήλιου. Η επιβεβαίωση της φύσης των μικρών λαμπρών στιγμάτων, ως άλλων, μακρινών «ήλιων», δημιούργησε και την απορία του γιατί δεν κατακλύζεται ο ουρανός από την ακτινοβολία τους.. Αυτό έχει μείνει στην ιστορία ως το Παράδοξο του Olbers.
Το περίφημο αυτό παράδοξο στην πραγματικότητα ταλάνισε πολλές γενιές  αστρονόμων και φιλόσοφων. Από την εποχή του Νεύτωνα, ήταν πλέον γνωστό ότι το ( τότε γνωστό ) Σύμπαν ήταν ομοιόμορφο και άπειρο, άρα όπου και να κοίταζε κανείς  θα έπρεπε κυριολεκτικά να τυφλώνεται από την λάμψη εκατοντάδων δισεκατομμυρίων άστρων. Μετά από πολλές αποτυχημένες απόπειρες εξήγησης, η λύση ήρθε αναπάντεχα μέσω του συγγραφέα και ερασιτέχνη αστρονόμου Edgar Allan Poe, στο ποίημα του “Ευρηκα: Ένα πεζό ποίημα”. Γράφει λοιπόν… :”Αν η διαδοχή των άστρων ήταν ατέρμονη, το υπόβαθρο του ουρανού θα φαινόταν ομοιόμορφα φωτεινό, σαν αυτό του Γαλαξία-αφού δεν θα υπήρχε ούτε ένα σημείο που να μην υπάρχει άστρο. Άρα με αυτό το δεδομένο μονοs τροποs να εξηγήσουμε τα κενά που εντοπίζουν τα τηλεσκόπια μας, είναι να υποθέσουμε ότι η απόσταση του αοράτου υπόβαθρου είναι τόσο τεραστία, που ούτε μια ακτίνα δεν έχει φτάσει ακόμα σ’εμας “. Ίσως χωρίς να το επιδιώκει ο Poe, συνέλαβε την Διαστολή του Σύμπαντος, καθώς και το ότι το Σύμπαν, δεν είναι άχρονο, σε κάποια χρονική στιγμή υπήρξε δημιουργία. Απλούστατα το φως των περισσότερων άστρων σ’ενα συνεχώς διαστελλόμενο Σύμπαν, δεν έχει φτάσει ακόμα σ’εμας. Αν ο νυχτερινός ουρανός ήταν λευκός, το Σύμπαν θα είχε ηλικία πολλών τρισεκατομμυρίων ετών, συμπλήρωσε σωστά ο Λόρδος Κέβιν μερικά χρόνια αργότερα . Γνωρίζοντας την ηλικία του Συμπάντων(13,7 δισεκατομμύρια έτη), αυτό δεν ισχύει. Πολλά χρόνια αργότερα, οι υποθέσεις και των δύο επιβεβαιώθηκαν και πανηγυρικά. Στην πραγματικότητα ο ουρανός δεν είναι καθόλου μαύρος, άλλα βρίθει ακτινοβολίας. Πρόκειται για την Κοσμική Ακτινοβολία Υποβάθρου, που συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων και ακτινοβολίες αόρατες από το ανθρώπινο μάτι. Τελική υπεύθυνη για το μαύρο του ουρανού, είναι η Μικροκυμματική Ακτινοβολία Υποβάθρου, η «καπνισμένη κάνη»’ της Μεγάλης Έκρηξης ( ή Διαστολής ) που έδωσε οντότητα στο Σύμπαν, υπόλειμμα μια εποχής που το νεογέννητο Σύμπαν βρισκόταν σε εξωτικές συνθήκες πίεσης και θερμοκρασίας.

space.com

wikipedia

astronomy magazine

Michio Kaku- Παράλληλοι κόσμοι ( εκδ ΤΡΑΥΛΟΣ )

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s