ΑΝΙΧΝΕΥΟΝΤΑΣ ΖΩΗ

proxima-b

Μόλις 93 χρόνια πριν, χρονικό διάστημα που μπορεί να καλύψει την ζωή ενός ανθρώπου, η εικόνα που είχαμε για το Σύμπαν, σταματούσε ακριβώς στα όρια του δικού μας Γαλαξία. Πέρα από αυτό, το μεγάλο Άγνωστο, ήταν εξαιρετικά αμφίβολο αν όντως υπήρχε, και ποιά μορφή είχε. Ήταν κυρίως εξαιτίας της οξυδέρκειας ενός πολύ σημαντικού Αμερικάνου αστρονόμου, του Edwin Hubble, που το 1925 ανακαλύψαμε ότι ο δικός μας Γαλαξίας δεν ήταν παρά ένας, από τους όπως στην συνέχεια αποδείχθηκε δισεκατομμύρια γαλαξίες στο στερέωμα. Μια από τις αναμφίβολα καταλυτικές ανακαλύψεις του περασμένου αιώνα, που μετέβαλε άρδην τόσο την εικόνα που είχαμε για το Σύμπαν, όσο και την εικόνα που είχαμε για την ίδια την Γη. Με την πάροδο του χρόνου, ο μικρός μας πλανήτης, γινόταν όλο και… μικρότερος, μια χλωμή μπλε κουκίδα όπως αργότερα την περιέγραψε ο Carl Sagan, σε ένα ήσυχο και ασήμαντο προάστιο ενός μέσου Γαλαξία. Μπορεί αυτό να κλόνισε λίγο την μοναδική θέση που θεωρούσαμε ότι κατείχαμε στο Σύμπαν ( πάλαι ποτέ κέντρο αυτού ), άλλα ακόμα μπορούσαμε να θεωρούμε ότι πιθανότατα το δικό μας Ηλιακό Σύστημα να αποτελεί μια μοναδικότητα, ( η δε Γη ακόμα περισσότερο, φυσικά μαζί με εμάς ), μιας και δεν είχαμε καταφέρει να εντοπίσουμε κάποιον άλλον πλανήτη, πέραν από αυτούς που ήδη γνωρίζαμε. Και αυτό όμως έμελε να αλλάξει. Τον Οκτώβριο του 1995, ο εντοπισμός του πρώτου εξωπλανήτη, του πρώτου σώματος δηλαδή που βρήκαμε να περιστρέφεται γύρω από έναν άλλο, ξένο «Ήλιο». Η σημασία της ανακάλυψης ήταν τεράστια, ίσως μια από τις σημαντικότερες στην ιστορία συνολικά της Επιστήμης και όχι μόνο της Αστρονομίας. Την ανακάλυψη αυτή ακολούθησε σύντομα πληθώρα άλλων. Λίγα χρόνια αργότερα εντοπίστηκε και η πρώτη «έξω-γαία», πλανήτης δηλαδή με βραχώδη σύσταση, και προδιαγραφές ανάλογες του δικού μας πλανήτη. Σήμερα, οι πιστοποιημένοι εξωπλανήτες έχουν ξεπεράσει τις 3.500 χιλιάδες και περίπου διπλάσιοι είναι οι υποψήφιοι. Ανάμεσα τους και πολλές ακόμα ανάλογες, μακρινές και μυστηριώδεις «γαίες», που ερεθίζουν το ενδιαφέρον ερευνητών και μη. Γιατί όπου υπάρχουν οι κατάλληλες προδιαγραφές, δεν είναι διόλου απίθανο να υπάρχει και ζωή, και μάλιστα αυτή που βασίζεται στην χημεία του Άνθρακα, όπως την γνωρίζουμε. Όλη αυτή η δραστηριότητα, έχει δώσει μια μεγάλη πνοή τόσο στις τεχνικές εντοπισμού των εξωλανητών, με τα μέσα παρατήρησης να βελτιώνονται και με νέες ανακαλύψεις να είναι καθ’οδόν τα επόμενα χρόνια, άλλα και σε επιστημονικά πεδία όπως η Αστροβιολογία που αποτελεί την αιχμή του δόρατος στην σταχυολόγηση εκείνων των συνθηκών που θα μπορούσαν να σημάνουν την ύπαρξη ζωής σε κάποιον από τους χιλιάδες ( και δυνητικά δισεκατομμύρια ) κόσμους εκτός της Γης. Η  συντεταγμένη προσπάθεια αναζήτησης ζωής  εκτός του πλανήτη μας, ξεκινώντας από το βασικό ερώτημα του αν υπάρχει ζωή εκτός της  Γής, θέτει και άλλα ίσως ακόμα πιο καίρια ερωτήματα. Γιατί εμφανίζεται η ζωή, γιατί εμφανίστηκε και στην Γή, αν τελικά είναι ένα όντως παγκόσμιο φαινόμενο, άλλα και αν αποτελεί ένα αναπόφευκτο προϊόν των νόμων της Φυσικής.

kepler-space-telescope

To διαστημικό τηλεσκόπιο Kepler μαs έχει χαρίσει τιs περισσότερεs και σημαντικότερεs ανακαλύψειs εξωπλανητων.

Ανίχνευση ενδείξεων

Ένα εξ ορισμού απαιτητικό εγχείρημα, μιας και δεν έχει να κάνει μόνο με τις αποστάσεις που μας χωρίζουν από τους μακρινούς αυτούς κόσμους. Αφενός μεν τα μέσα που έχουμε στην διάθεση μας χρίζουν βελτίωσης, κάτι που θα καταστεί εφικτό τα επόμενα χρόνια, αφετέρου, η ίδια η φύση όχι μόνο των εξωπλανητών, άλλα και των σωμάτων του Ηλιακού μας Συστήματος που θεωρούνται υποψήφια για εύρεση ζωής, είναι κατά πολύ διαφορετική από αυτό που μας είναι γνώριμο. Το ζήτημα αποκτά ακόμα μεγαλύτερο συντελεστή δυσκολίας, όταν στην εξίσωση προσθέσουμε και άλλους παράγοντες όπως τον μη σαφή ορισμό για το τι μπορεί να θεωρηθεί ως έμβιο. Αυτό αποτελεί και ένα τεράστιο ζήτημα, το όποιο δεν είναι επί του παρόντος να αναλυθεί. Για την ώρα, η προσπάθεια που γίνεται σε ότι αφορά την ανίχνευση των ενδείξεων της ζωής, εστιάζει στην γνώριμη μας χημεία του Άνθρακα, και αυτή θα αναλύσουμε.

primordial

Μάλλον τέτοια εικόνα παρουσίαζε η Γή περίπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια πρίν.Έναs υποθετικόs παρατηρητήs, θα την έκρινε πιθανότατα ακατάλληλη να φιλοξενήσει ζωή.

Η υπεροχή του Άνθρακα

Φυσικά κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει την δόκιμη πιθανότητα του να υπάρχει ζωή βασισμένη σε άλλα στοιχεία, όπως το Πυρίτιο, άλλα για την ώρα η ανίχνευση τέτοιων μορφών ζωής παραμένει μια δύσκολη και αμφίβολη υπόθεση. Το πλεονέκτημα του Άνθρακα έγκειται στην έφεση του να δημιουργεί με σχετική ευκολία μακριές και σταθερές οργανικές ενώσεις, που αποτελούν τις βάσεις για την δημιουργία και ανάπτυξη της ζωής όπως εμείς την γνωρίζουμε. Το άλλο πολύ βασικό στοιχείο είναι το νερό. Ο ιδανικός διαλύτης και καταλύτης των απαραίτητων για την ζωή αντιδράσεων. Λογικά λοιπόν ξεκινούμε να ανιχνεύουμε τις «υπογραφές» της δράσης αυτού του είδους της Χημείας. Η συνύπαρξη Οξυγόνου και Μεθανίου σε φάση χημικής ανισορροπίας, μαζί με ενδείξεις φωτοσύνθεσης και Μεθανίου παραγόμενου από βιογενετικές διαδικασίες, μπορεί να είναι κάτι το πολύ αισιόδοξο για την αναζήτηση μας. Η ανίχνευση Όζοντος μπορεί να θεωρηθεί εξίσου σημαντική. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η ανίχνευση του όποιου είδους βλάστησης θα πρέπει να αναμένεται σαν λογικό επόμενο, αναλύοντας το υπεριώδες φάσμα. Αυτά μπορούν να είναι πολύ ενθαρρυντικά σημάδια, άλλα ακόμα περισσότερο θα μπορούμε να χαμογελάμε, αν συνοδεύονται και από υδρατμούς σε μια ατμόσφαιρα χωρίς τεράστιο θερμοκρασιακό εύρος. Η παρουσία Διοξειδίου του Άνθρακα, απαραίτητου για την φωτοσύνθεση ολοκληρώνει αυτή την πολλά υποσχόμενη εικόνα. Θα πρέπει να τονιστεί το ότι, τυχόν αδυναμία εντοπισμού ζωής, δεν σημαίνει αυτόματα και το ότι δεν υπάρχει. Μια πληθώρα παραγόντων, όπως η αστοχία των μέσων παρατήρησης, ή ακόμα και η λανθασμένη μεθοδολογία μπορεί να οδηγήσουν την έρευνα μας σε λάθος μονοπάτια. Μπορεί κάλλιστα η ζωή επίσης να θριαμβεύει στο υπέδαφος ή ακόμα και ο πλανήτης να έχει όλα τα κατάλληλα συστατικά, άλλα η ζωή να μην έχει προλάβει να αναπτυχθεί ακόμα. Ο Χρόνος είναι μια πολύ σημαντική παράμετρος στην εξίσωση, και θα πρέπει πάντα να λαμβάνεται υπ όψιν. Θα πρέπει πάντα να μην ξεχνούμε όμως το ότι το τι θα εντοπίσουμε είναι άρρηκτα συνδεδεμένο τόσο με το τι ψάχνουμε, όσο και με τι είμαστε ικανοί ή και έτοιμοι να διακρίνουμε. Ένα υποθετικό σκάφος στην αυγή της δημιουργίας του πλανήτη μας, θα μπορούσε κάλλιστα να τον θεωρήσει ως ευνοϊκό μεν για την υπόθεση της ζωής, άλλα ακατάλληλο ακόμα. Φυσικά αν μπορούσε να ανιχνεύσει  χημικές υπογραφές όπως το Αιθάνιο, το Οξείδιο του Νατρίου και το οργανικό Θείο, τότε πιθανότατα θα ανακάλυπτε ότι ο πλανήτης κατοικείτο, από τα αναερόβια βακτήρια, που συνιστούν μορφή ζωής και αποίκησαν αρχικά την Γη.

amino

Αμινοξέα, δομικοί λίθοι τηs ζωήs, με το στοιχείο του Άνθρακα ( C ), να αποτελεί βασικό στοιχείο των ενώσεων.

Το Μέλλον

Μπορεί επίγεια και διαστημικά μέσα να σαρώνουν αυτή την στιγμή το Διάστημα στην αδιάκοπη αναζήτηση αυτών των πλανητών που θα μπορούσαν να διαθέτουν αυτές τις πολυπόθητες βιολογικές υπογραφές, άλλα το πολύ κοντινό μας Μέλλον και ιδίως η επερχόμενη δεκαετία αναμένεται να αποκαλύψει ακόμα περισσότερα από τα μυστικά τόσο των εξωπλανητών, όσο και των «ύποπτων» για ύπαρξη ζωής σωμάτων του Ηλιακού μας Συστήματος. Η ναυαρχίδα των διαστημικών τηλεσκοπίων και διάδοχος του πολύ επιτυχημένου Kepler, διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, μαζί με την αποστολή Echo, άλλα και το Europa Mission, που θα ψάξει για αποδείξεις ζωής στον παγωμένο δορυφόρο του Δία, δεν αποκλείεται να επιστρέψουν πολύ ευχάριστα δεδομένα πίσω στην Γη. Σε κάθε περίπτωση οι εξελίξεις είναι σχεδόν καταιγιστικές, και άκρως ενδιαφέρουσες. Ας ελπίσουμε ότι θα μπορέσουμε να διακρίνουμε σωστά τα σημάδια που θα θέσουν τέλος στην διαστημική μας μοναξιά.

webb

Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb, προγραμματισμένο να εκτοξευθεί τον Οκτώβριο του 2018. Το τελειότερο μέχρι τώρα όργανο του είδουs, αναμένεται να κάνει πολλέs και πολύ σημαντικέs ανακαλύψειs στο πεδίο των εξωπλανητών.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s