ΑΝ ΕΙΝΑΙ ΗΔΗ ΕΔΩ…

vulcan

Του Έρικ Σμυρναίου.

Ένα από τα ζητήματα που σίγουρα θα απασχολήσει κάποια μέρα τους ιστορικούς του μέλλοντος, είναι η εικόνα που έχουν σχηματίσει οι σημερινοί άνθρωποι ως προς το ποια θα μπορούσε να είναι η όψη ενός εξωγήινου επισκέπτη. Εφόσον η ύπαρξή ενός τέτοιου όντος δεν έχει ακόμα τεκμηριωθεί στα μάτια της συμβατικής επιστήμης, η φαντασία που σπεύδει να καλύψει το γνωστικό αυτό κενό, απολαμβάνει το σπάνιο προνόμιο να έχει το δικαίωμα να τους δώσει όποια μορφή επιθυμεί. Σε αυτό το σημείο ωστόσο, συμβαίνει κάτι πολύ παράξενο: Οι εικόνες που υιοθετούμε για να περιγράψουμε τους μακρινούς εκείνους επισκέπτες είναι πολύ συντηρητικές, σχεδόν βαρετές, και σίγουρα στερούνται ευρηματικότητας. Οι περισσότεροι συμπολίτες μας φαντάζονται τους ευφυείς κατοίκους άλλων πλανητών ως ανθρωποειδείς στην εμφάνιση, με δυο πόδια και δυο χέρια, (άντε και με καμιά ουρά ως έξτρα αξεσουάρ) με ένα κεφάλι που είναι εξοπλισμένο με μάτια και αυτιά και ίσως και με κάποια κεραία που τονίζει την εξωτική τους καταγωγή. Η απόχρωση του δέρματός τους, εμπνευσμένη ενδεχομένως από την πολυχρωμία της ανθρώπινης φυλής αλλά και από τα πρώτα γραπτά και κινηματογραφικά έργα της  επιστημονικής φαντασίας των αρχών του 20ου αιώνα, είναι συνήθως πράσινη ή γκρίζα και τώρα τελευταία, καλυμμένη από ερπετοειδείς φολίδες. Φυσικά, μέσα στο πολυποίκιλτο αυτό πάνθεο των αστρικών ταξιδιωτών δεν λείπει και εκείνη η εκδοχή που τους θέλει πανομοιότυπους με τους ανθρώπους, αν και πολύ πιο ελκυστικούς, με βάση κάποια αυθαίρετα πρότυπα βορειοευρωπαϊκής προέλευσης που φαίνεται να καθορίζουν τα χαρακτηριστικά της «ιδανικής ομορφιάς,»και τα οποία εμφανίζεται να έχει υιοθετήσει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι του παγκόσμιου πληθυσμού. Αυτό το φαινόμενο οφείλεται στο ότι ακόμα και σήμερα τα πιο ανεπτυγμένα και πλούσια κράτη του κόσμου εξακολουθούν να βρίσκονται στο Βόρειο Ημισφαίριο της Γης, και μάλιστα αρκετά πιο ψηλά από την εύκρατη ζώνη, και κατοικούνται από ανθρώπους που είναι ξανθοί και γαλανομάτηδες και αρκετά προνομιούχοι οικονομικά ώστε να μπορούν να προβάλουν τον δικό τους πολιτισμό και τα αισθητικά τους κριτήρια ως κυρίαρχα. Αμφιβάλλει κανείς ότι αν ζούσαμε σε μια εναλλακτική πραγματικότητα όπου η Αφρικανική Ήπειρος ήταν ή πιο ανεπτυγμένη και πλούσια περιοχή του κόσμου, τα πρότυπα της παγκόσμιας ομορφιάς θα εναρμονίζονταν με τη στερεότυπη εικόνα  ενός «έγχρωμου» ανθρώπου;

Επιπρόσθετα, εκτός από την ανθρωποειδή σε γενικές γραμμές εικόνα των εξωγήινων, εντύπωση προκαλεί και ο χαρακτήρας της τεχνολογίας που υποτίθεται ότι έχουν αναπτύξει. Τους φανταζόμαστε να βγαίνουν μέσα από αστραφτερούς, μεταλλικούς βασικά, «ιπτάμενους δίσκους» που αψηφούν το νόμο της βαρύτητας (η κατανόηση της φύσης και η χειραγώγησης των βαρυτικών πεδίων αποτελεί το «Άγιο Δισκοπότηρο» της σύγχρονης επιστήμης εδώ και αρκετές δεκαετίες), να φορούν ολόσωμες φόρμες εργαστηριακού τύπου, κράνη, να συνοδεύονται από κάποιο ρομπότ και να φέρουν όπλα που θυμίζουν φουτουριστικά ακτινομπίστολα.  Στην ουσία, δεν διαφέρουν σε τίποτα από την εικόνα που έχουμε σχηματίσει ως προς το πώς θα μπορούσαν να μοιάζουν και να ζουν οι μακρινοί μας απόγονοι, όταν η σημερινή τεχνολογία θα έχει αναπτυχθεί τόσο πολύ ώστε να μπορεί να γεφυρώσει το χάσμα που απλώνεται ανάμεσα από τ’ άστρα.

Σύμφωνα ωστόσο με σύγχρονες επιστημονικές ανακαλύψεις, οι παραπάνω πεποιθήσεις μπορούν να χαρακτηριστούν επιεικώς ως αφελείς:

Η απερίγραπτη ποικιλομορφία της ζωής στον μικρό μας πλανήτη, και τα διαφορετικά εξελικτικά μονοπάτια που έχει ακολουθήσει, αρκεί για να διαπιστώσουμε ότι η ανθρώπινη μορφολογία δεν είναι σε καμία περίπτωση η πιο λειτουργική δυνατή επιλογή. Η προσωρινή κυριαρχία μας επάνω στα οικοσυστήματα του μεταβαλλόμενου πλανήτη μας φαίνεται να είναι το υποπροϊόν κάποιων τυχαίων εξελικτικών παραγόντων ενώ κάθε κλιματολόγος θα σας διαβεβαιώσει ότι η ανάπτυξη του ανθρώπινου πολιτισμού οφείλεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο ότι τα τελευταία δέκα χιλιάδες χρόνια η Γη διέρχεται μια μεσοπαγετώδη περίοδο όπου το παγκόσμιο κλίμα παραμένει σχετικά ήπιο και σταθερό, κάτι που επέτρεψε στη φυλή μας ν’ αυξηθεί πληθυσμιακά και να ξεκινήσει την διατροφική επανάσταση της γεωργίας. Επιπρόσθετα, η επιστήμη της οικολογίας μας έχει ήδη προειδοποιήσει ότι η περίοδος της επιτυχίας μας ως είδους μπορεί να πλησιάζει στο τέλος της καθώς η κακοδιαχείριση και η υπερεκμετάλλευση του περιβάλλοντός μας ενδέχεται να μετατρέψει τη Γη σ’ έναν τόπο που θα είναι πολύ αφιλόξενος για τον άνθρωπο. Αν μελετήσουμε ωστόσο πιο προσεκτικά το φαινόμενο της ζωής θα ανακαλύψουμε ότι πέρα από την απίστευτη ποικιλομορφία τους, οι ζωντανοί οργανισμοί είναι και τρομερά ανθεκτικοί και ευρηματικοί ενάντια σε κάθε είδους πρόκλησης. Για παράδειγμα, έχουν ανακαλυφθεί αποικίες βακτηριδίων που ζουν και αναπαράγονται ανενόχλητες μέσα σε ενεργούς ηφαιστειακούς κρατήρες ενώ ολοζώντανες άλγες αναπτύσσονται στην καρδιά πυρηνικών αντιδραστήρων. Στους ανήλιαγους πυθμένες αβυσσαλέων ωκεανών ευημερούν οικοσυστήματα που δεν χρειάζονται το φως του ήλιου για να συντηρηθούν ενώ ακόμα και στα πιο ψηλά στρώματα της ατμόσφαιρας, εκεί όπου βασιλεύει το διαστημικό κενό, έχουν εντοπιστεί βακτηρίδια που βρίσκονται σε κατάσταση βιολογικής στάσης και τα οποία ζωντανεύουν αμέσως μόλις βρεθούν σε πιο φιλικά περιβάλλοντα.

Αλλά ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι η επιστήμη της βιολογίας ακόμα και σήμερα αδυνατεί να δώσει έναν ορισμό που να μπορεί να καλύψει όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Για παράδειγμα, είναι ζωντανός ένας ιός που χρειάζεται να χρησιμοποιήσει ένα κύτταρο για να αναπαραχθεί και που η δομή του μοιάζει με κρύσταλλο;  Ολόκληρη η Γαία, η οποία συμπεριφέρεται ως αυτορυθμιζόμενο οικοσύστημα που έχει αναπτύξει εξαιρετικά περίπλοκους μηχανισμούς ομοιόστασης,  θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί ως ενιαίος ζωντανός οργανισμός; Αλλά και ο σύγχρονος ορισμός της νοημοσύνης είναι εξίσου προβληματικός. Αν για παράδειγμα ο δείκτης νοημοσύνης ενός πλάσματος διαπιστώνεται από την ικανότητά του να ανταπεξέρχεται και να διαχειρίζεται τις προκλήσεις του περιβάλλοντός του, τότε οι ιοί, τα μικρόβια και τα βακτηρίδια που ζουν γύρω μας, στον αέρα στο έδαφος και στο νερό, είναι πολύ πιο έξυπνα από τους περισσότερους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρεφόμαστε καθημερινά. Η επιστήμη της κυβερνητικής ισχυρίζεται εξάλλου ότι η νοημοσύνη διαμορφώνεται από τη δομή του φορέα μέσα στον οποίο αναπτύσσεται πράγμα που μας φέρνει αντιμέτωπους με ένα ακόμα ενδιαφέρον ερώτημα: Συλλογικοί οργανισμοί όπως είναι για παράδειγμα τα μελίσσια, οι τερμίτες και τα μερμήγκια,  οι οποίοι έχουν προσαρμοστεί με πολύ μεγάλη επιτυχία στο περιβάλλον τους και κατασκευάζουν περίπλοκες φωλιές ακολουθώντας αρχές της μηχανικής και της βιοκλιματικής τεχνολογίας που πολύ πρόσφατα έγιναν κατανοητές από την ανθρωπότητα, είναι ευφυείς; Ακόμα και αν ισχυριστούμε ότι λειτουργούν «από ένστικτο» (μια λέξη που δεν σημαίνει και πολλά πράγματα μια και δεν ξέρουμε σχεδόν τίποτα ως προς το τι είναι το «ένστικτο» και πως γίνεται να εμπεριέχει έναν τέτοιο τεράστιο πλούτο πληροφοριών) ποιος μπορεί να αμφισβητήσει τα αξιοθαύμαστα επιτεύγματα τέτοιων οργανισμών-gestalt; Συμπερασματικά, μια εξωγήινη, αλλά και γιατί όχι, μια γήινη νοημοσύνη μπορεί να έχει τόσο παράξενα χαρακτηριστικά και τρόπους αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον της που να μην μπορούμε καν να την αναγνωρίσουμε ως τέτοια. Για παράδειγμα, οι μέλισσες ονειρεύονται;

Όλα τα παραπάνω ερωτήματα μας οδηγούν στην εντελώς άβολη διαπίστωση ότι εφόσον δεν μπορούμε να κρίνουμε ποια περιβάλλοντα είναι απαγορευτικά για τη ζωή, αλλά και εφόσον δεν μπορούμε καν να προσδιορίσουμε τι είναι η ζωή και η νοημοσύνη,  το σύμπαν γύρω από τη Γη ενδέχεται να βρίθει από ζωντανούς οργανισμούς και διάνοιες που οι μορφές και οι εκδηλώσεις τους είναι εντελώς ασύλληπτες για τις δικές μας περιορισμένες αισθήσεις και αντιλήψεις. Μπορεί να βρισκόμαστε στο κέντρο κάποιου γαλαξιακού κόμβου επικοινωνιών και συγκοινωνιών για τον οποίο δεν γνωρίζουμε απολύτως τίποτα, με την ίδια λογική που οι κάτοικοι μιας μυρμηγκοφωλιάς δεν γνωρίζουν ότι ζουν στο διάζωμα ενός αυτοκινητόδρομου με πολλές λωρίδες κυκλοφορίας. Και αν όντως μας έχουν επισκεφτεί ή μας επισκέπτονται σε τακτά χρονικά διαστήματα εξωγήινες διάνοιες, μπορεί απλά  να είμαστε εντελώς ανίκανοι να τις αντιληφθούμε. Εξάλλου, μια τεχνολογία που θα είναι τόσο ανεπτυγμένη ώστε να γεφυρώνει τις αποστάσεις ανάμεσα στα άστρα δεν θα διαφέρει σε τίποτα από τη μαγεία στα μάτια ενός σύγχρονου ανθρώπου, όπως είχε πει ο Άρθουρ Κλάρκ, εκείνος ο σπουδαίος επιστήμονας και συγγραφέας βιβλίων επιστημονικής φαντασίας. Υπάρχει επίσης η πολύ μεγάλη πιθανότητα οι υποτιθέμενοι εξωγήινοι να αδιαφορούν εντελώς για τις δικές μας μηδαμινές υπάρξεις, με τον ίδιο τρόπο που οι περισσότεροι επισκέπτες ενός όμορφου αγρού  αδιαφορούν εντελώς για τα έντομα που ζουν ανάμεσα στα λουλούδια του. Αν όντως υπάρχουν εκεί έξω φυλές και διάνοιες που διασχίζουν το διαστρικό χώρο, κατά πάσα πιθανότητα έχουν περάσει και από εδώ. Αυτή η τελευταία υπόθεση δεν είναι και τόσο απίθανη όσο φαίνεται αρχικά. Στο κάτω-κάτω, σε όλες τις παραδόσεις της ανθρωπότητας υπάρχουν ισχυρισμοί για αλληλεπιδράσεις με διάνοιες μη ανθρώπινες και για τόπους που είναι «στοιχειωμένοι» που ανήκουν σε «κάποιους άλλους» και όπου η πραγματικότητα συμπεριφέρεται παράξενα.

Αν λοιπόν κάποιοι «ξένοι» βρίσκονται ήδη  εδώ, μάλλον δεν θα χρησιμοποιούν μεταλλικά σκάφη, κράνη και ακτινομπίστολα. Και ίσως οι δραστηριότητές τους να γίνονται αισθητές με τρόπους πολύ πιο ανεπαίσθητους και παράξενους από ότι θα περίμενε ένας αφελής κάτοικος των σύγχρονων μεγαλουπόλεων: Ίσως μέσα από την παράξενη «ατμόσφαιρα» και «επιρροή» που ασκεί ένας συγκεκριμένος τόπος, ίσως από τα ποσοστά διανοητικών διαταραχών που βασανίζουν τους ανθρώπους που ζουν εκεί κοντά, ίσως από τη συχνότητα κάποιων αλλόκοτων ονείρων που επισκέπτονται αυτούς που ασχολούνται με τέτοιου είδους ζητήματα, ίσως από ένα ασυνήθιστο μετερεωλογικό μοτίβο ή από κάποιες αναπάντεχες μυρωδιές και ήχους που συσχετίζονται με τόπους που για κάποιο λόγο καλό πιστεύεται ότι καλό είναι να αποφεύγονται…..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s