ΠΑΓΩΜΕΝΟΙ ΓΙΓΑΝΤΕΣ

uranus_by_lacza-d5gupiu

Εξήντα χρόνια μετά την εκτόξευση του Σπούτνικ, του πρώτο ανθρώπινου δημιουργήματος που άφησε τα όρια της γήινης ατμόσφαιρας έχει κυλήσει αρκετό νερό στο αυλάκι. Τώρα πλέον γύρω από την γήινη τροχιά, βρίσκουμε χιλιάδες περισσότερο εξελιγμένους «Σπούτνικ». Τηλεπικοινωνιακοί δορυφόροι κάνουν εφικτή την Εποχή της Πληροφορίας στην οποία έχουμε την τύχη να ζούμε, ενώ άλλοι σαρώνουν καθημερινά την γήινη επιφάνεια, προσπαθώντας να χαρτογραφήσουν τις διαθέσεις του γήινου κλίματος. Από κοντά, και μια πλειάδα άλλων διεξάγοντας παρατηρήσεις επιστημονικού ενδιαφέροντος. Παράλληλα ορισμένοι από αυτούς φαντάζουν σαν τα αισθητήρια όργανα της Ανθρωπότητας στο Διάστημα, συλλαμβάνοντας και καταγράφοντας τα πολύτιμα μυστικά που ωθούν το όχημα της Γνώσης σε νέα, αχαρτογράφητα μονοπάτια. Άλλα έχουν καταφέρει να επισκεφθούν κοντινότερους ή μακρινότερους πλανήτες και σώματα του Ηλιακού Συστήματος, φανερώνοντας μια απρόβλεπτα ενδιαφέρουσα εικόνα. Μια χούφτα από αυτά έχει, ή ετοιμάζεται να αφήσει εντελώς το Ηλιακό Σύστημα, σε μια πορεία  στον διαστρικό χώρο που σε αρκετές χιλιάδες χρόνια θα φέρει στην περιοχή λαμπρών άστρων, όπως ο Σείριος. Επισκεφθήκαμε την Σελήνη, φέρνοντας και πετρώματα και ρεγόλιθο, είδαμε την βασανισμένη επιφάνεια του Ερμή, τα τοξικά νέφη της Αφροδίτης, τα παγωμένα οροπέδια του Άρη, τον Δία και τον Κρόνο, μέχρι και τον απρόσμενα δυναμικό και πολύπλοκο Πλούτωνα. Δύο πλανήτες μας διαφεύγουν όμως για την ώρα. Οι παγωμένοι γίγαντες του Ηλιακού Συστήματος, ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας, φαίνεται να κρύβουν καλά ακόμα τα μυστικά τους από το ερευνητικό ανθρώπινο βλέμμα, κάτω από τις πυκνές τους ατμόσφαιρες.

Παγωμένοι γίγαντες

Αν εξαιρέσουμε τις δύο σχετικά κοντινές προσεγγίσεις του βολιστήρα Voyager 2 από τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα το 1986 και 1989 αντίστοιχα, οι δύο αυτοί πανέμορφοι πλανήτες παραμένουν για την ώρα τα μόνα κύρια σώματα του Ηλιακού Συστήματος που δεν έχουν δεχθεί επίσκεψη από κάποιον μη επανδρωμένο βολιστήρα. Έτσι, ότι πληροφορίες για την ώρα έχουμε, είναι αποτέλεσμα των επίγειων κυρίως μέσων παρατήρησης και των δεδομένων που έστειλε το Voyager 2. Ο χαρακτηρισμός παγωμένοι γίγαντες κάθε άλλο παρά αδιάφορους τους καθιστά, καθώς έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι αποτελούν εξαιρετικά σώματα για μελέτη,

Ουρανός

Αρκετά μετά την τροχιά του Κρόνου,  συναντούμε έναν ιδιόμορφο και εντυπωσιακό πλανήτη, τον έβδομο κατά σειρά από τον Ήλιο. Ο πλανήτης Ουρανός βρίσκεται σε απόσταση περίπου 2,8 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων. Ο πρώτος και μεγαλύτερος των παγωμένων γιγάντων του Ηλιακού Συστήματος, άλλα και παράλληλα το πλέον ψυχρό σώμα της πλανητικής μας γειτονιάς, μιας και η θερμοκρασία πολλές φορές κατρακυλά στους -225 βαθμούς Κελσίου. Περισσότερες από 4 φορές μεγαλύτερος από την Γη, διαθέτει ένα σύστημα 13 δακτυλίων, αμυδρότερο και λιγότερο εντυπωσιακό από το ανάλογο του Κρόνου. Μαζί με τους 27 δορυφόρους του, ολοκληρώνει μια πλήρη περιστροφή γύρω από τον Ήλιο σε 84 χρόνια.  Κατά την διάρκεια αυτής της τροχιάς, άλλα και κατά την διάρκεια της ιδοπεριστροφής του, ο Ουρανός «σέρνεται με την κοιλιά του», μιας και η αξονική του κλίση αγγίζει τις 98 μοίρες. Σαν μέτρο σύγκρισης , η αντίστοιχη γήινη, είναι μόλις 23,7 μοίρες. Αυτό το φαινόμενο μαρτυρά την κατά πολύ μεγάλη πιθανότητα σύγκρουση του πλανήτη με κάποιο αρκετά μεγάλο σώμα, νωρίτερα στην ιστορία του Ηλιακού Συστήματος. Κάτω από τα πυκνά, εντυπωσιακά νέφη του, σε μεγάλο βάθος, βρίσκεται ένας βραχώδης πυρήνας στο μέγεθος της Γη, άλλα αρκετά μεγαλύτερος σε μάζα. Πάνω από αυτόν, ένα πυκνό μείγμα υλικών όπως νερό, μεθάνιο και αμμωνία., δημιουργεί έναν υγρό «μανδύα». Υδρογόνο, ήλιο και μεθάνιο, σχηματίζουν την πυκνή ατμόσφαιρα του, με το τελευταίο στοιχείο να δίνει το χαρακτηριστικό τυρκουάζ χρώμα του.

Ποσειδώνας

Πολύ πιο μακριά, στην μεθοριακή περιοχή του Ηλιακού Συστήματος πριν από την Ζώνη Kuiper, βρίσκουμε τον εξίσου εντυπωσιακό Ποσειδώνα. Τον εδώ και 11 χρόνια όγδοο και τελευταίο πλανήτη, μετά τον υποβιβασμό του Πλούτωνα σε πλανήτη-νάνο. Ο δεύτερος των παγωμένων γιγάντων απέχει περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα και διαθέτει και αυτός ένα αμυδρό σύστημα δακτυλίων. Μαζί με τους 14 δορυφόρους του, χρειάζεται 165 χρόνια για να ολοκληρώσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Ελάχιστα μικρότερος από τον Ουρανό, διαθέτει ένα πολύ αμυδρό σύστημα  5 δακτυλίων. Από πλευράς σύστασης είναι σχεδόν πανομοιότυπος με τον Ουρανό. Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά που ξεχωρίζουν βρίσκουμε την εντυπωσιακή Σκοτεινή Κηλίδα, μια τεράστια καταιγίδα, ανάλογη με την Ερυθρά Κηλίδα του Δία. Ο Ποσειδώνας δείχνει περιώνυμος για τον βίαιο καιρό του. Διαθέτει τους ταχύτερους ανέμους του Ηλιακού Συστήματος, ταχύτερους και από αυτούς του δίδυμου αδελφού του Ουρανού. Οι ριπές μπορούν να ξεπεράσουν ακόμα και την ταχύτητα του ήχου. Αξίζει να αναφέρουμε και την περίπτωση του Τρίτωνα, του μεγαλύτερου του δορυφόρου. Αυτό το παγωμένο σώμα, ελάχιστα μικρότερο από την Σελήνη, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, «ανήκει» στο εξωτερικό Ηλιακό Σύστημα, και αιχμαλωτίστηκε από την βαρύτητα του παγωμένου γίγαντα δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Ο Τρίτων, όπως και όλα τα σώματα του είδους του, είναι πολύ πλούσιος σε νερό. Έχουμε αρκετές ενδείξεις, ότι ίσως κάτω από την παγωμένη του επιφάνεια, να υπάρχει ένας ακόμα υπεδάφιος υγρός ωκεανός νερού, ανάλογος με αυτούς της Ευρώπης, του Εγκέλαδου και του Τιτάνα. Για την ώρα, τόσο τα μυστικά του Τρίτωνα, όσο και αυτά του Ποσειδώνα και του Ουρανού, περιμένουν την ανάλογη μη επανδρωμένη αποστολή.

«Ποδειδωνίδες»

Αν και δεν αποτελεί επίσημη ονομασία, η λέξη περιγράφει μια σημαντική ομάδα εξωπλανητών που συνεχώς ανακαλύπτουμε. Οι πλανήτες με προδιαγραφές ανάλογες με του Ποσειδώνα ( και του Ουρανού ), ίσως να αποτελούν και την πολυπληθέστερη ομάδα, σε ένα ποσοστό που ξεπερνά το 21 %. Η μεγάλη πλειοψηφία τους, απαρτίζει τους λεγόμενους και ως «Θερμούς Ποσειδώνες». Πρόκειται για πλανήτες ανάλογους σε μέγεθος και σύσταση με τους παγωμένους γίγαντες, άλλα που σε αντίθεση με αυτούς, βρίσκονται πολύ πιο κοντά στο μητρικό τους άστρο, περισσότερο κοντά από την απόσταση του δικού μας πλανήτη από τον Ήλιο. Η εύρεση τους τους σε αυτές τις τροχιές, φαίνεται να σχετίζεται με τον μηχανισμό που περιγράφεται από την θεωρία της Πλανητικής Μετανάστευσης. Μια θεωρία που θέλει τους πλανήτες αρχικά να σχηματίζονται σε διαφορετικό από την σημερινή τους τροχιά σημείο. Τόσο οι εν λόγω εξωπλανήτες, όσο και οι Ουρανός και Ποσειδώνας, άλλα και ο Δίας, φαίνεται να έχουν μετακινηθεί από σημεία του εσωτερικού Ηλιακού Συστήματος, στις σημερινές τους τροχιές, σε κάποιο μακρινό σημείο του Χρόνου, όταν οι συνθήκες ήταν πολύ περισσότερο χαοτικές από αυτές που σήμερα γνωρίζουμε. Τέλος, μια ακόμα ενδιαφέρουσα υποομάδα των εξωπλανητών, αποτελούν και οι « Μικροί Ποσειδώνες», σώματα μικρότερα μεν ( μέχρι 10 γήινες μάζες ), άλλα με παρόμοια σύσταση και δομή.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s