ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΑΠΟ ΨΗΛΑ

solar-flar-667962

Δεύτερη Μέρα των Χριστουγέννων…  Άλλη μια όμορφη χειμωνιάτικη ημέρα έχει ξεκινήσει. Παρά το πρωινό κρύο, ο λαμπρός Ήλιος σας προδιαθέτει να κάνετε μια ευχάριστη βόλτα ή να βρεθείτε μαζί με αγαπημένους συγγενείς και φίλους. Επηρεασμένοι ίσως και από το κλίμα των ημερών, και νοιώθοντας λίγο περισσότερο ξεκούραστοι, σκοπεύετε να απολαύστε στο έπακρο αυτό το χειμωνιάτικο δώρο. Αδιαφορώντας λογικά για το ότι μια τέτοια ημέρα, και αυτές οι συνθήκες αποτελούν μια εικόνα που τόσο στην μακραίωνη και ταραχώδη ζωή της Γης, όσο και στο ίδιο το Ηλιακό Σύστημα, αποτελεί μια σπάνια και ευτυχή συγκυρία. Φαίνεται ότι βρισκόμαστε  από πολλές απόψεις, στο κατάλληλο χρονικό πλαίσιο, με τις κατάλληλες συνθήκες για να απολαμβάνουμε ανάλογες ημέρες. Στην σύντομη ιστορία του το Ανθρώπινο είδος, πρόλαβε να γνωρίσει το τέλος της έξαρσης της Εποχής των Παγετώνων, γεγονός που συνέβαλε τα μέγιστα στην δημιουργία του πολιτισμού. Μια σύντομη ανασκόπηση στο γεωλογικό αρχείο του πλανήτη, φανερώνει τις πολλές και ορισμένες φορές  ακραίες μεταβολές στο κλίμα. Δεν ήταν πάντοτε ο πλανήτης μας ο «παράδεισος», που πολλές φορές αυτάρεσκα νοιώθουμε ότι δημιουργήθηκε για εμάς. Ως δημιούργημα των βιολογικών διαδικασιών της Γής, ο Άνθρωπος απλά ευτυχεί να ζει στο περιβάλλον που ζει. Πολλές όμως λειτουργίες του παγκόσμιου κλίματος, εξακολουθούν και παραμένουν αντικείμενο έρευνας. Όπως αντικείμενο έρευνας αποτελούν και οι δυνητικοί για το περιβάλλον, και τον πολιτισμό κίνδυνοι από το Διάστημα.

Δημιουργία μέσω καταστροφής.

Το ότι διαβάζετε αυτές τις γραμμές και το ότι ο γραφών μπορεί και τις πληκτρολογεί, μάλλον αποτελεί ζήτημα της δυστυχούς για τα μεγάλα Ερπετά, και ευτυχούς για τα Θηλαστικά πρόσκρουσης ενός μετεωρίτη 66 εκατομμύρια χρόνια πριν στο Κόλπο του Μεξικού. Τα αποτελέσματα της αφάνισαν συντριπτικά τα Ερπετά, ανοίγοντας τον δρόμο στην μετέπειτα επικράτηση των μέχρι τότε μικροσκοπικών Θηλαστικών. Δισεκατομμύρια χρόνια νωρίτερα μια ακόμα ισχυρότερη σύγκρουση, είχε οδηγήσει στην δημιουργία της Σελήνης, με πολύ ευεργετικές για την υπόθεση της ζωής επιπτώσεις. Ο θάνατος του ενός είναι η ευκαιρία του άλλου. Εύκολα μάλλον συνάγεται το συμπέρασμα του ότι ένα καταστροφικό γεγονός, έχει μια διττή σημασία, αφού δημιουργεί τις συνθήκες γέννησης για κάτι άλλο.

Ο Άνθρωπος στην εξίσωση

Φυσικά τέτοιου μεγέθους γεγονότα, δεν έχουν καταγραφεί στην δική μας ιστορία. Άλλη μια ευτυχής συγκυρία για τον Άνθρωπο. Παρά την συνεχιζόμενη τεχνολογική εξέλιξη του πολιτισμού, και την παράλληλη συλλογή γνώσης, εξακολουθούμε και παραμένουμε ευάλωτοι τόσο σε βίαια ξεσπάσματα του πλανητικού κλίματος, όσο κυρίως σε δυνητικά καταστροφικά γεγονότα από το Διάστημα. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση  ότι πρέπει να εντρυφήσουμε σε κλίμα πανικού, όπως αυτό που προσπαθούν να δημιουργήσουν πολλοί διαδικτυακά δρώντες. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όλο και κάποια καταστροφή απειλεί να αφανίσει τον πλανήτη, άλλα προφανώς και τίποτε ανάλογο δεν έχει συμβεί. Η εσχατολογία, είναι πολλές φορές ελκυστική. Οι κίνδυνοι όμως βρίσκονται εκεί, και ο έλεγχος τους για την ώρα ξεφεύγει από την δυνατότητα χειρισμού μας. Η στατιστική όμως πιθανότητα η Γή να πέσει θύμα μίας ανάλογης πρόσκρουσης, είναι χαμηλότερη από 0,01 % για τον προσεχή αιώνα. Για να καταλάβουμε το εύροs των πιθανοτήτων αρκεί να πούμε ότι μια πρόσκρουση σώματος αντίστοιχη με αυτή της Τονγκόυσκα το 1908, συμβαίνει μια φορά στα 1.000 χρόνια. Λαμβάνοντας υπ’όψιν ότι μόνο το 10% της γήινης επιφάνειας κατοικείται, η πιθανότητα πρόσκρουσης με άμεσες συνέπειες για τον Πολιτισμό, πέφτει στο ένα συμβάν ανά 10.000 χρόνια.

Παρόλα αυτά, η Γή περιβάλλεται από περίπου 13.000 ανάλογα σώματα, αστεροειδείς κατά κύριο λόγο, και γύρω στους 100 μικροπερίοδους κομήτες, σε αποστάσεις μέχρι και περίπου 200 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο. Είναι τα γνωστά και ως Near Earth Objects. Από αυτά, 1608 αντικείμενα, βρίσκονται κοντά στην Γή, σε αποστάσεις μέχρι και 7,5 εκατομμύριων χιλιομέτρων. Αυτά, έχουν θεωρητικά μεγαλύτερη πιθανότητα να διασταυρώσουν τις τροχιές τους με την γήινη σε κάποια δεδομένη χρονική στιγμή. Είναι τα δυνητικά επικίνδυνα αντικείμενα, ή Potentially Hazardous Objects όπως είναι ευρύτερα γνωστά. Αν και οι τροχιές τους είναι σχετικά δύσκολα προβλέψιμες, αν υπάρξει όντως πιθανότητα πρόσκρουσης είναι κάτι που θα γνωρίζουμε πολύ πριν γίνει βεβαιότητα. Διεθνείς προσπάθειες έχουν ήδη ξεκινήσει με στόχο τόσο την καταγραφή, όσο και τον υπολογισμό των πιθανοτήτων πρόσκρουσης, άλλα και την επιτυχή εξουδετέρωση τους.

 

Και ο Ήλιος…

Το ταξίδι της Γης στον διαστρικό χώρο δεν είναι ακριβώς μια “βόλτα στην εξοχή”. Έχουμε την τύχη να κινούμαστε σε μια σχετικά ήρεμη γαλαξιακή περιοχή, χωρίς κοντινούς supernova και θανατηφόρες ακτινοβολίες-γ, χωρίς μεγάλα μοριακά νέφη αερίων.
Μια δυνητική απειλή που έχει βάση και χρίζει ανάλογης μελέτης, έρχεται από τον Ήλιο, το άστρο που είναι υπεύθυνο για το φαινόμενο της ζωής  και κατ’ επέκταση του Πολιτισμού μας, μπορεί να γίνει υπό συνθήκες και η αιτία αν όχι καταστροφής του, σίγουρα δραματικής  οπισθοδρόμησης του. Γνωρίζουμε νομοτελειακά ότι ο Ήλιος σε ένα και πλέον δισεκατομμύριο χρόνια, θα εισέλθει στο στάδιο του Ερυθρού γίγαντα, κατακαίγοντας  αρχικά, και “καταπίνοντας” αργότερα τον Ερμή, την Αφροδίτη και την Γή. Μέχρι τότε όμως  είμαστε εκτεθειμένοι σε μια ακραία μορφή ηλιακής δραστηριότητας, για την οποία για την ώρα δεν έχουμε “αντίδοτο”.
Το κύκνειο άσμα του μεγάλου Άρθουρ Κλαρκ ήταν η τριλογία ” Η Οδύσσεια του Χρόνου”. Ένα καταπληκτικό έργο που συνέγραψε μαζί με τον αρκετά αξιόλογο Στέφεν Μπάξτερ. Στο δεύτερο βιβλίο της σειράς, γίνεται λόγος για μια επικειμένη Ηλιακή καταιγίδα, που πλήττει θανάσιμα τις υποδομές του πλανήτη, άλλα και την ατμόσφαιρα του ρίχνοντας τον Πολιτισμό σε μία προ-βιομηχανική εποχή αρχικά, και πυροδοτώντας ένα επεισόδιο μαζικού αφανισμού στον πλανήτη. Φυσικά πρόκειται για έργο Φαντασίας, άλλα οι γνωρίζοντες το έργο του Κλαρκ, ξέρουν ότι εκτός από εξαιρετικός συγγραφέας, ήταν και εξαιρετικός  επιστήμονας ,ενιότε και προφητικός, και όσα έγραφε στηριζόταν σε στέρεα επιστημονικά δεδομένα.
Μία ανάλογη Ηλιακή καταιγίδα είναι στα πλαίσια των πιθανοτήτων, και μάλιστα υπάρχει ιστορικό προηγούμενο το 1859, όταν αντίστοιχη δραστηριότητα κατέστρεψε τα τηλεγραφικά δίκτυα, και έμεινε στην Ιστορία ως το Carrington effect. Ανάλογα επεισόδια πιθανώς  να ευθύνονται και για μαζικές εξαφανίσεις ειδών, άλλα και απότομες, δραματικές αλλαγές  στο κλίμα της Γής. Ένα τέτοιο επεισόδιο απογύμνωσε και τον Άρη από την ατμόσφαιρα του, καθιστώντας τον στον πλανήτη που γνωρίζουμε σήμερα.
Μια Ηλιακή καταιγίδα είναι στην ουσία ένα σύνολο βίαιων εκτινάξεων ενέργειας και υλικού από την επιφάνεια του Ήλιου. Το υλικό και η ακτινοβολία, επιταχυνόμενα από μαγνητικά ρεύματα στο ηλιακό στέμμα, εκτινάσσονται στον διαστημικό χώρο. Ερχόμενα σε επαφή με το μαγνητικό πεδίο της Γής δίνουν γέννηση σε εντυπωσιακές εκλάμψεις γνωστές ωs Σέλας. Παράλληλα τα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα και η Ζώνη του Όζοντος, εμποδίζουν την βλαβερή υπεριώδη ακτινοβολία που συνοδεύει ανάλογα κύματα. Αν η ένταση αυτού του κύματος είναι αρκετά ισχυρή μπορεί να επηρεάσει ή ακόμα και να εξουδετερώσει μέρος του μαγνητικού πεδίου, και να “κάψει” τμήμα της ατμόσφαιρας. Μέσα σε λίγες ώρες όλες  οι ηλεκτρικές υποδομές του πλανήτη θα έχουν πληγεί βαρύτατα ή καταστραφεί, δημιουργώντας  συνθήκες Χάους, και στέλνοντας τον Πολιτισμό σε μία προ-βιομηχανική εποχή.
Για την ώρα δεν υπάρχει ασφαλής θωράκιση σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρακολουθούμε στενά την ηλιακή δραστηριότητα.
Το να γνωρίζουμε τους δυνητικούς κινδύνους, φυσικά εκτός από χρήσιμο, μπορεί να αποδειχθεί και ζωτικής σημασίας. Δεν χρειάζεται όμως να φτάνουμε στο άλλο άκρο, εκδηλώνοντας μια παθολογική φοβία για τον χώρο του Διαστήματος. Η πεποίθηση ότι ο Κοσμικός χώρος, το Διάστημα εγκυμονεί μόνιμα κινδύνους και η καταστροφή του πλανήτη μπορεί να έρθει από αυθαίρετα ερμηνευμένα κοσμικά φαινόμενα μπορεί να περιγραφεί από τον όρο « Κοσμοφοβία», η πατρότητα του όποιου ανήκει στον σπουδαίο Ρώσο αστρονόμο και φυσικό Ιωσήφ Σκλόφσκι. Εξάλλου παρά τους κινδύνους, το Διάστημα συνεχίζει να μας καλεί να επιστρέψουμε στο ίδιο τον χώρο από στον όποιο δισεκατομμύρια χρόνια  πριν τα δομικά υλικά που απαρτίζουν τα σώματα μας δημιουργήθηκαν.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s