ΠΛΟΥΤΩΝ Ο…ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΟΣ

pluto-heart

 

Ένας μικρός πλανήτης, με  ήδη… πολυτάραχο βίο. Μια λεζάντα που στην περίπτωση του Πλούτωνα θα ανταποκρινόταν σε μεγάλο βαθμό στην πραγματικότητα. Βλέπετε αυτός ο μακρινός κόσμος στις εσχατιές του Ηλιακού Συστήματος, εκεί που ο λαμπρός και μεγαλοπρεπής δίσκος του Ήλιου δεν είναι παρά μια… φτωχή μικρογραφία αυτού που εδώ γνωρίζουμε, έχει καταφέρει ήδη να διαγράψει μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία, στα 86 χρόνια που πέρασαν από την ανακάλυψη του.

Άλλα ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο Πλούτωνας ανακαλύφθηκε το 1930 από τον Clyde Tombaugh, έναν νεαρό αστρονόμο, που μόλις είχε ξεκινήσει να δουλεύει στο παρατηρητήριο Lowell. Της ανακάλυψης του προηγήθηκε μια εκτεταμένη εκστρατεία που κράτησε 19 ολόκληρα χρόνια. Ο Πλούτωνας, που η ύπαρξη του τότε θεωρήθηκε πιθανή, και ονομάστηκε Πλανήτης-Χ, τελικά φωτογραφήθηκε το 1915, άλλα έπρεπε να περάσουν άλλα 15 χρόνια για να πιστοποιηθεί η ύπαρξη του. Δεν υπάρχει ίσως περισσότερο ταιριαστό όνομα για αυτό το μυστηριώδες σώμα Ο Θεός του Κάτω Κόσμου, επιλέχθηκε τελικά από μια εντεκάχρονη μαθήτρια, την Venetia Burney. Αυτό το μικρό σώμα, όπως ήδη έχουμε δει έβαλε «δύσκολα» στους επιστήμονες της εποχής του. Όχι μόνο για την μικρή Οδύσσεια που προηγήθηκε της ανακάλυψης του, άλλα κυρίως για τα χαρακτηριστικά του. Ένα αχνό σημάδι σε φωτογραφικές πλάκες, και μια σειρά μαθηματικών εξισώσεων που προσπαθούσαν να εξάγουν ζωτικής σημασίας δεδομένα, όπως η διάμετρος του, η μάζα του, άλλα και ατμοσφαιρική του σύσταση, δεν μπορούσαν να δώσουν μια ξεκάθαρη εικόνα. Ο μικρός πλανήτης, λόγω απόστασης, άλλα απουσίας τόσο εξελιγμένων μέσων παρατήρησης, φύλαγε για πολλά χρόνια πολύ καλά κρυμμένα τα μυστικά του. Ο ένατος πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος παρέμενε ένα μεγάλο μυστήριο.

Η αποκαθήλωση

Ο Πλούτωνας απολάμβανε τον τίτλο του ένατου πλανήτη για 76 ολόκληρα χρόνια. Στο διάστημα αυτό η πρόοδος των μέσων παρατήρησης, άλλα και βελτίωση της γνώσης μας για το Ηλιακό Σύστημα, τον έφεραν στο επίκεντρο μιας επιστημονικής διαμάχης, που τελικά θα του αφαιρούσε τον τίτλο του το 2006. Με την πάροδο του χρόνου, κάποια από τα μυστικά του έγιναν γνωστά στους επιστήμονες. Ήταν αυτά ακριβώς τα μυστικά που αφορούσαν την τροχιά του, που τον καθαίρεσαν από την οικογένεια των πλανητών, και τον ενέταξαν στην κατηγορία των πλανητών-νάνων. Σύμφωνα με τα κριτήρια της Διεθνούς Αστρονομικής Ένωσης, ένας πλανήτης θα πρέπει να βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο, να έχει επιτύχει υδροστατική ισορροπία, κάτι που χαρίζει το σφαιρικό ή σχεδόν σφαιρικό και γνώριμο σχήμα, άλλα και να έχει πλήρως «καθαρίσει» την τροχιά του από άλλα αντικείμενα. Ο Πλούτωνας είχε τα δύο πρώτα, άλλα όχι και το τρίτο. Έτσι σε μια απόφαση που ακόμα προκαλεί διαμάχη, εδώ και δέκα χρόνια έχει καταχωρηθεί ως πλανήτης-νάνος. Μια κατηγορία σωμάτων με παρόμοια με αυτόν γνωρίσματα, όπως μάζα, διάμετρο και σύσταση. Όλα σχεδόν αυτά τα σώματα, με εξαίρεση τον αστεροειδή Δήμητρα , βρίσκονται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα, πέρα ακόμα και από αυτή του Πλούτωνα, στα ενδότερα της Ζώνης Kuiper. Εξαιτίας αυτού, που ουσιαστικά ήταν ο πρώτος που καταχωρήθηκε στην νέα αυτή κατηγορία, όλα αυτά τα μακρινά σώματα τα συναντούμε και υπό το όνομα Πλουτωνίδες.

Τι εστί λοιπόν Πλούτων ;

Ένα σώμα φανερά μικρότερο ακόμα και από την Σελήνη, μιας και η διάμετρος του μετά βίας φτάνει τα 2374 χιλιόμετρα. Θα μπορούσε κάλλιστα να είναι δορυφόρος της Γής, άλλα στην πραγματικότητα, ο Πλούτων διαθέτει ένα εντυπωσιακό σύστημα τεσσάρων δορυφόρων. Τον Χάροντα, την Νύχτα, την Στύγα και τον Κέρβερο. Ο δε Χάρων είναι ίσως ο πιο εντυπωσιακός δορυφόρος του Ηλιακού Συστήματος αφού διαθέτει σχεδόν την μισή διάμετρο του Πλούτωνα και βρίσκεται εντυπωσιακά κοντά του. Λιγότερα από 20.000 χιλιόμετρα χωρίζουν τα δύο σώματα, χαρίζοντας ένα αναμφίβολα εντυπωσιακό θέαμα στους ουρανούς και των δύο σωμάτων. Για να δώσουμε ένα μέτρο σύγκρισης, αρκεί να πούμε ότι η Σελήνη, που ήδη θεωρείται μεγάλη για το μέγεθος του πλανήτη μας, έχει το ΄1/4 της διαμέτρου της, και βρίσκεται σχεδόν 20 φορές μακρύτερα. Αυτή η μοναδική αστρική παρέα, χρειάζεται 248 χρόνια για να ολοκληρώσει μια πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο. Ακολουθεί μια πολύ έκκεντρη τροχιά, που τον φέρνει στο περιήλιο σε απόσταση 4,4 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων από αυτόν, και στο αφήλιο μέχρι και τα 7,7 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα. Και πάλι η σύγκριση με την Γη προκαλεί… ίλιγγο. Κατά μέσο όρο βρίσκεται 40 φορές μακρύτερα από τον Ήλιο σε σχέση με τον πλανήτη μας, γεγονός που κάνει το φώς του ΄Ηλιου να ταξιδέψει σχεδόν 5,5 ώρες για να φτάσει στον Πλούτωνα, σε αντίθεση με τα μόλις 8 λεπτά που χρειάζεται για την Γη.

Γιατί είναι τόσο σημαντικός ;

Κατά κάποιο τρόπο ήταν η ενσάρκωση ενός ορόσημου για την ιστορία της εξερεύνησης. Ακόμα και στο πανίσχυρο διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, φρόντιζε να κρατά καλά κρυμμένα τα μυστικά του. Η σύλληψη μιας μη επανδρωμένης αποστολής ήταν εξ ορισμού ένα τολμηρό εγχείρημα. Τελικά, λίγους μήνες πριν από την «αποκαθήλωση» του, η διαστημοσυσκευή New Horizons, το ταχύτερο ανθρώπινο δημιούργημα που διέσχισε ποτέ τον διαστημικό χώρο, έφτασε μετά από ένα ταξίδι που κράτησε σχεδόν 10 χρόνια στον προορισμό του. Ένα μικρό σοκ περίμενε την επιστημονική κοινότητα. Αντί για τον αδιάφορο και παγωμένο μικρό πλανήτη, τα δεδομένα που ακόμα στέλνει η διαστημοσυσκευή, φανέρωσαν έναν άκρως ενδιαφέροντα και μάλλον πολύπλοκο κόσμο. Βουνά που πολλές φορές φτάνουν ως τα 3.000 μέτρα φτιαγμένα από πάγο, που ανυψώνονται από μια επιφάνεια πλούσια σε παγωμένο Άζωτο, Μονοξείδιο του Άνθρακα και Μεθάνιο. Το Άζωτο που κατά την προσέγγιση του Πλούτωνα στο Ήλιο σχηματίζει μια λεπτή ατμόσφαιρα, που αργότερα επιστρέφει στην επιφάνεια του σαν… χιόνι. Σκοτεινές περιοχές πλούσιες σε πολύπλοκες οργανικές ενώσεις, οι λεγόμενες θολίνες. Ακόμα, ενδείξεις και μάλιστα σοβαρές κάποιου είδους γεωλογικής δραστηριότητας. Υπάρχουν αρκετές περιοχές στον Πλούτωνα που είναι αρκετά «νεαρές» σημάδι κάποιου μηχανισμού που ανανεώνει την επιφάνεια του. Επίσης όπως προείπαμε νερό. Αρκετό νερό σε ποσότητες που να σχηματίζει ψηλά, παγωμένα βουνά, που ίσως ανά διαστήματα να μετακινούνται στην επιφάνεια του, σε θάλασσες παγωμένου Αζώτου. Τέλος, πρόσφατα εξετάζεται και η υπόθεση που θέλει το μικρό αυτό σώμα να κρατά κρυμμένο βαθιά στο υπέδαφος του ακόμα και έναν ωκεανό νερού σε υγρή μορφή. Αν και είναι πολύ νωρίς ακόμα να μιλήσουμε με ασφάλεια για κάτι ανάλογο, υπάρχουν θεωρητικές ενδείξεις που ευνοούν αυτή την υπόθεση. Περισσότερα, και ίσως ακόμα πιο ενδιαφέροντα μυστικά θα αποκαλυφθούν στο προσεχές Μέλλον, όταν και θα προχωρήσει ακόμα περισσότερο η ανάλυση των δεδομένων που έστειλε το New Horizons. Με τα μέχρι τώρα πάντως δεδομένα, ο Πλούτωνας έχει κλέψει από πολλές απόψεις την παράσταση. Όχι άδικα, πολλοί επιστήμονες τον αποκαλούν πλέον ως τον «Βασιλιά της Ζώνης Kuiper»…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s